Süni intellekt (Sİ) sənayesindəki infrastruktur bumu üçün ayrılan böyük həcmli borc maliyyələşməsinin gələcək gəlirlərlə əsaslandırılıb-əsaslandırılmayacağı investorlar tərəfindən ciddi şəkildə sorğulanır. Əsas məlumat mərkəzi layihələri ilə əlaqəli istiqrazların dəyər itirməsi və borclanma xərclərinin artması bu narahatlıqları daha da gücləndirir. Bu vəziyyət, infrastruktur xərcləri ilə Sİ xidmətlərindən gözlənilən gəlirlər arasında artan fərqi ortaya qoyur. Son həftələrdə Meta tərəfindən dəstəklənən Hyperion və Microsoft -un Project Excalibur kimi tanınmış məlumat mərkəzlərini maliyyələşdirmək üçün buraxılan istiqrazlar nominal dəyərindən aşağı düşüb. İnvestorlar tikinti gecikmələri, artan maliyyələşdirmə xərcləri və qeyri-müəyyən gəlirlər risklərini yenidən qiymətləndirirlər. Sİ iş yükləri üçün ixtisaslaşdırılmış hesablama infrastrukturu təklif edən neobulud provayderləri bu vəziyyətdən xüsusilə zərər çəkib. Nvidia tərəfindən dəstəklənən CoreWeave şirkətinin istiqrazları dollar üzrə 80 sentdən aşağı düşüb ki, bu da adətən çətin vəziyyətdə olan borclarla əlaqələndirilən bir səviyyədir. Nəticədə, cümə axşamı günü gəlirlilik 15%-ə yaxınlaşıb. CoreWeave səhmləri bu həftə 17% , rəqibi Nebius isə 18% dəyər itirib. Neobulud provayderlərinə və Sİ startaplarına on milyardlarla dollar sərmayə qoyan Nvidia şirkəti son bir həftədə bazar dəyərindən təxminən 270 milyard dollar itirib. Bu satış dalğası OpenAI -nin ilkin kütləvi təklifini (IPO) gələn ilə qədər təxirə salması və Anthropic şirkətinin rüblük satış artımında yavaşlama fonunda baş verib. Bu hadisələr Sİ tələbatının infrastruktur xərcləri ilə ayaqlaşa bilib-bilməyəcəyi ilə bağlı suallar doğurur. Buna baxmayaraq, Nvidia -nın baş icraçı direktoru Jensen Huang CoreWeave ilə bağlı optimist mövqeyini qoruyur. Texnologiya konsaltinq şirkəti Gartner -in hesablamalarına görə, məlumat mərkəzi sahibləri 2030-cu ilin sonuna qədər kapital və maliyyələşdirmə xərclərini ödəmək və sağlam gəlirlər əldə etmək üçün 8,5 trilyon dollar gəlir əldə etməlidirlər. Lakin, istehlakçı və korporativ Sİ xidmətləri xərclərinin məlumat mərkəzi provayderlərinə axını “ 3,6 trilyon dollardan çox olmayacaq” proqnozlaşdırılır. Gartner bildirib ki, “davamlı Sİ infrastruktur investisiya trayektoriyası 2032-ci ilə qədər 4 trilyon dollardan çox aktiv dəyərini silinmə riski ilə üz-üzə qoya bilər”. Konsaltinq şirkəti həmçinin proqnozlaşdırır ki, kapital xərcləri və gözlənilən gəlirlər arasındakı fərq səbəbindən neobulud provayderlərinin 80%-i 2030-cu ilə qədər “müstəqil fəaliyyətlərini dayandıracaq”. Financial Times -ın məlumatına görə isə, OpenAI -nin illik gəliri şirkətin əvvəlcədən bildirdiyindən 20 milyard dollar aşağı olub ki, bu da Sİ tələbatının sürəti ilə bağlı şübhələri artırır. İnvestorlar həmçinin tikinti və tənzimləyici riskləri, xüsusilə enerji təchizatının təmin edilməsində və icazələrin alınmasındakı gecikmələri yenidən qiymətləndirirlər. Oracle -ın Nyu-Meksikodakı Project Jupiter məlumat mərkəzi ilə bağlı 18 milyard dollar dəyərində kreditlər enerji ilə bağlı icazə gecikmələri səbəbindən çətin vəziyyətə düşüb. Hyperion layihəsini dəstəkləyən istiqrazlar dollar üzrə 92 sentdən bir qədər aşağı düşüb. Hut 8 tərəfindən hazırlanmış və Nvidia tərəfindən Luiziana və Texasda icarəyə götürülmüş iki layihə ilə bağlı borclar müvafiq olaraq 94 sent və 92 sentə düşüb. Project Excalibur istiqrazları isə 88 sentdən aşağı düşüb. İnvestorlar, Sİ müştərilərinin və təchizatçılarının bir-birini maliyyələşdirdiyi dairəvi maliyyələşdirmə ilə bağlı da narahatdırlar. Beynəlxalq Hesablaşmalar Bankı bildirib ki, “Sİ-də maliyyələşdirmə və kommersiya əlaqələrinin əhəmiyyətli bir hissəsi özünə istinad edir”. Allianz -ın baş investisiya direktoru Ludovic Subran qeyd edib ki, “məlumat mərkəzi istiqrazları öz Darvin anını yaşayır, burada ən zəif kreditlər sağ qalmaq üçün mübarizə aparır”. Sənaye üçün əsas çətinlik, borc təzyiqləri və layihə gecikmələri bu bumu zəiflətməzdən əvvəl gələcək Sİ gəlirlərinin nəhəng maliyyə öhdəliklərini dəstəkləyə bilib-bilməyəcəyidir. Mənbələr: www.livemint.com