ABŞ Federal Hökumətinin 2026-cı maliyyə ili üçün büdcə kəsiri təxminən 2 trilyon dollara yaxınlaşıb. Bu rəqəm hökumətin borclanma ehtiyaclarının miqyasını bir daha xatırladır və ölkəni yaxın illərdə rekord səviyyədə borc yükü ilə üzləşməyə doğru aparır. Xəzinədarlıq Departamentinin cümə günü ( 16 oktyabr ) açıqladığı məlumatlara görə, sentyabr ayına qədər olan maliyyə ilində kəsir 1,99 trilyon dollara yüksəlib. Bu, ötən ilki 1,78 trilyon dollarlıq kəsirlə müqayisədə təxminən 12% artım deməkdir. Xərclər təxminən 6% artaraq 7,4 trilyon dollara çatıb, gəlirlər isə təxminən 3% artaraq 5,4 trilyon dollar təşkil edib. Bu il ABŞ Xəzinədarlıq istiqrazlarının gəlirliliyinin artması, eləcə də hökumət borcunun daim böyüyən bazası, faiz ödənişlərini 2026-cı il üçün kəsirin genişlənməsinə əsas səbəb edib. Xalis faiz ödənişləri 81,4 milyard dollar artaraq rekord səviyyədə 1,05 trilyon dollara çatıb. Borca xidmət xərcləri hökumətin ən böyük üç xərc maddəsindən biridir. Ən böyük xərc maddəsi olan Sosial Təminat proqramı üzrə xərclər maliyyə ilində 86,4 milyard dollar artaraq 1,67 trilyon dollara yüksəlib. Medicare xərcləri isə 76 milyard dollar artaraq 1,07 trilyon dollar təşkil edib. Xəzinədarlıq katibi Scott Bessent , 2025-ci il üçün kəsirin daraldığını qeyd etdikdən sonra, tariflərin geri qaytarılmasını kəsirin genişlənməsinin əsas səbəbi kimi göstərib. Bu ödənişlər Ali Məhkəmənin fevral ayında ABŞ prezidenti Donald Trampın ikinci müddətində tətbiq etdiyi tarif artımlarının böyük hissəsini ləğv edən qərarı ilə bağlı olub. Hazırda administrasiya digər qanunvericilik vasitəsilə yeni tarif divarı qurmaq prosesindədir. Bu il ardıcıl dördüncü ildir ki, kəsir təxminən 2 trilyon dollar ətrafında seyr edir. Bu rəqəmlər kəsirin ümumi daxili məhsulun (ÜDM) təxminən 6%-ni təşkil etdiyini göstərir ki, bu da nisbətən aşağı işsizlik səviyyəsi dövrü üçün qeyri-adi dərəcədə yüksək göstəricidir. Rəsmi olaraq, kəsir ötən il daralmışdı, lakin bu, mühasibat tədbiri sayəsində baş vermişdi – 2025-ci il Respublikaçı Vergi Aktı tələbə kreditlərinə məhdudiyyətləri sərtləşdirmiş və Xəzinədarlıq bunu 2025-ci il xərclərində azalma kimi qeydə almışdı. Bessent , xüsusilə süni intellekt bumunun Amerika məhsuldarlığını artırması ilə sürətli və davamlı iqtisadi artım sayəsində ABŞ-ın borc əyrisini tez bir zamanda aşağı sala biləcəyini bəyan etsə də, bir çox iqtisadçılar, investorlar və hətta digər yüksək vəzifəli dövlət məmurları buna şübhə ilə yanaşırlar. Beynəlxalq Valyuta Fondunun (BVF) idarəedici direktoru Kristalina Georgieva 14 oktyabrda bildirib ki, “artım, əlbəttə ki, kömək edir, lakin lazımi düzəlişləri kifayət qədər sürətlə təmin edə bilməz”. Bessentin məsləhətçisi, bu yaxınlarda təyin olunmuş David Zervos , bu qiymətləndirmə ilə razılaşmayaraq CNBC-yə verdiyi şərhlərdə BVF-nin keçmişdə “dağınıq” proqnozları olduğunu bildirib. Georgievanın sələfi, hazırkı Avropa Mərkəzi Bankının prezidenti Christine Lagarde eyni gün ABŞ kəsirinin “bu kateqoriyaya aid olan hər hansı bir ölkə tərəfindən həll edilməsi lazım olduğunu” söyləyib. Konqres Büdcə Ofisinin (CBO) direktoru Phillip Swagel isə 8 oktyabrda təkbaşına artımın ABŞ borc səviyyələrini sabitləşdirməsinin “mümkün olmadığını” qeyd edib. Qeyri-partizan CBO fevral ayında xəbərdarlıq etmişdi ki, ABŞ-ın ÜDM-ə nisbətdə borcu İkinci Dünya Müharibəsindən dərhal sonra, 1946-cı ildə müəyyən edilmiş 106% rekordunu 2030-cu ilə qədər keçəcək. ABŞ-ın ödənilməmiş dövlət borcunun bir göstəricisi keçən ay rekord səviyyədə 40 trilyon dolları ötmüşdü. Bessent , Respublikaçıların Nümayəndələr Palatası və ya Senat üzərində nəzarəti itirəcəyi təqdirdə, Konqresin “lame duck” sessiyası zamanı fiskal konsolidasiya planı təqdim edəcəyinə söz verib. Lakin bu arada, Tramp daha çox xərc təklif etməyə davam edir. O, müdafiə xərclərində 500 milyard dollara yaxın artım tələb edib və Respublikaçıların gələn ayki aralıq seçkilərdə Konqresin hər iki palatasına nəzarəti saxlayacağı təqdirdə hər bir Amerikalıya 5 000 dollar çek vəd edib. Sentyabr ayı üçün ABŞ gəlirlərindən 27 milyard dollar daha çox xərcləyib. Mənbələr: www.businesstimes.com.sg