Ukrayna müharibəsində az sayda texnoloji sistem Starlink qədər mühüm rol oynamışdır. Elon Musk -ın peyk internet xidməti Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin rabitə, kəşfiyyat və dron əməliyyatlarının mərkəzində dayanır. Son günlərdə Kiyev xidmətin istifadəsində yaranan kəsintilər və məhdudiyyətlər barədə dəfələrlə məlumat vermişdir ki, bu da Starlink -in məhdudlaşdırılması və ya tamamilə dayandırılması ilə bağlı geniş narahatlıqlara səbəb olmuşdur. Rusiya nın 2022-ci ildə tammiqyaslı işğalından bəri Ukrayna , ABŞ şirkəti SpaceX tərəfindən idarə olunan bu peyk internet xidmətindən geniş şəkildə istifadə edir. Bu sistem sayəsində hərbi personal infrastruktur dağıldıqda və ya mobil şəbəkələr işləmədikdə belə əlaqə saxlaya və məlumat mübadiləsi edə bilir. ETH Sürix -dəki Təhlükəsizlik Araşdırmaları Mərkəzi (CSS) -nin məlumatına görə, 2025-ci ildə Ukrayna da təxminən 50 000 Starlink terminalı istifadə olunurdu. Bu terminallar döyüş meydanında rabitəni təmin edən, əmrləri komanda səviyyələri arasında ötürən və dron görüntülərini qəbul edən xüsusi qəbuledici və ötürücü cihazlardır. Starlink şəbəkəsinin əhəmiyyəti müharibənin əvvəlində baş verən hadisələrlə izah edilə bilər. CSS -in təhlilinə görə, Rusiya nın işğalından bir neçə saat əvvəl Ukrayna nın əvvəllər istifadə etdiyi KA-SAT peyk sistemi kiberhücuma məruz qalmışdı. Starlink bu zaman tez bir zamanda həyati bir alternativə çevrilmişdi. Cari məsələləri müzakirə edərkən, “ Starlink ” və “ Starshield ” terminləri tez-tez bir-birinin yerinə istifadə olunur. Lakin Starlink , SpaceX -in kommersiya peyk internet xidməti olduğu halda, Starshield xüsusilə hökumət və hərbi istifadə üçün nəzərdə tutulmuşdur. Eyni texnoloji infrastruktura əsaslansa da, Starshield təhlükəsizlik və müdafiə tətbiqləri üçün hazırlanmışdır. Bu fərq vacibdir, çünki məhdudiyyətlər barədə son hesabatlar əsasən hərbi məqsədlər üçün istifadə olunan sistemlərə aid görünür. Elon Musk bu yaxınlarda bildirib ki, Starshield sistemləri ABŞ hökuməti tərəfindən idarə olunur, Starlink isə SpaceX tərəfindən idarə olunan kommersiya xidmətidir. Rabitə ilə yanaşı, Starlink əsasən dron əməliyyatları üçün istifadə olunur. Sistem quru, dəniz və hava dronları üçün internet bağlantısı təmin edir. Bu bağlantı video görüntülərin demək olar ki, real vaxt rejimində ötürülməsinə imkan verir, dronlar isə uzun məsafələrdən idarə edilə bilir. Ukrayna bu sistemlərdən kəşfiyyat və düşmən xəttinin dərinliklərində hücumlar üçün istifadə edir. ETH Sürix -in məlumatına görə, Rusiya mövqelərinin görüntüləri və GPS koordinatları da bu rabitə kanalları vasitəsilə ötürülür. Bu məlumatlar artilleriya bölmələrinə göndərilir və əməliyyatların koordinasiyası üçün istifadə olunur. Ukrayna mediasının məlumatına görə, çərşənbə axşamı gecəsi SpaceX , Ukrayna dakı Starlink terminalları üçün müvəqqəti olaraq sürət məhdudiyyəti tətbiq edərək, hərəkətdə olan terminalları saatda təxminən 160 kilometr ( 100 mil ) sürətlə məhdudlaşdırmışdır. Belə bir məhdudiyyət, bəziləri saatda 300 kilometr ə ( 186 mil ) qədər sürətlə hərəkət edən sürətli Ukrayna dronları üçün birbaşa nəticələrə malikdir. Əgər dronla əlaqə kəsilərsə, canlı video görüntülər artıq ötürülə bilməz və sistemlər real vaxt rejimində idarə oluna bilməz. Bu, dronların missiyalarını “kor uçuş” rejimində davam etdirməsinə səbəb olur. Starlink şəbəkəsini məhdudlaşdırmaq və ya hətta tamamilə bağlamaq nəinki rabitəni çətinləşdirər, həm də Ukrayna nın dron əməliyyatlarına və digər hərbi fəaliyyətlərinə təsir edər. Lakin Starlink və onun hərbi həmkarı Starshield , Ukrayna nın müdafiə sisteminin yalnız bir vacib komponentidir. Ukrayna həmçinin qərb tərəfdaşlarından, o cümlədən Rusiya hava hücumları, raket buraxılışları, qoşun hərəkətləri və zenit mövqeləri, eləcə də onlardan yayınmaq üçün potensial marşrutlar haqqında kəşfiyyat məlumatları alır. Bu məlumatlar hava hücumundan müdafiə və hücum əməliyyatlarına kömək edir. Bu kəşfiyyat məlumatları olmadan Ukrayna nın uzunmənzilli dron əməliyyatlarını həyata keçirməsi əhəmiyyətli dərəcədə çətin olardı. Mənbələr: www.dw.com