2026-cı il avqustun 14-də Abucada keçirilən seminarda 500-ə yaxın hökumət rəsmisi, diplomat, alim və iş adamı Çinin yeni sıfır tarif siyasətinin Afrika iqtisadiyyatına təsirini müzakirə edib. Nigeriyanın kənd təsərrüfatı üzrə dövlət naziri Aliyu Sabi Abdullahi tədbirdə ehtiyatlı bir mövqe sərgiləyərək bildirib ki, “Təkbaşına sıfır tariflər uğura zəmanət vermir. Qarşımızda duran sual Nigeriyanın daha çox ixrac edib-etməməsi deyil, daha yaxşı ixrac edib-etməməsidir.” Çin , 2026-cı il mayın 1-dən etibarən diplomatik əlaqələrə malik olduğu 53 Afrika ölkəsinə bütün tarif xətləri üzrə sıfır tarif tətbiq edir. Bu siyasət Esvatini istisna olmaqla, demək olar ki, bütün Afrikaya dünyanın ən böyük istehlak bazarlarından birinə rüsumsuz çıxış imkanı verir. İlkin nəticələr müsbət olub: 2026-cı ilin may və iyun aylarında Çinin Afrikadan idxalı əvvəlki illə müqayisədə 23,5% artaraq 28,7 milyard ABŞ dollarına çatıb. Çinin Nigeriyadakı səfiri seminarda bildirib ki, Çinin Nigeriyadan idxalı may və iyun aylarında illik müqayisədə 40%-dən çox artıb. Afrika hökumətləri Çinin yeni sıfır tarif siyasətini müsbət qarşılasalar da, bu addım təkbaşına Afrika-Çin ticarətində yaranmış dərin balanssızlığı həll etməyə bilər. 2025-ci ildə Afrika-Çin əmtəə ticarəti rekord həddə – 348 milyard ABŞ dollarına çatsa da, ticarət axınları qeyri-bərabər olub. Çin Afrikaya 225 milyard ABŞ dolları dəyərində mal satarkən, Afrika Çinə cəmi 123 milyard ABŞ dolları dəyərində mal satıb. Nəticədə yaranan 102 milyard ABŞ dolları ticarət kəsiri 2024-cü illə müqayisədə 64,5% daha çox olub. Eyni dövrdə Çinin Afrikaya ixracatı 25,8% artarkən, Afrikanın Çinə ixracatı cəmi 5,4% artıb. Boston Universiteti Qlobal İnkişaf Siyasəti Mərkəzi və Afrika İqtisadi Tədqiqatlar Konsorsiumunun araşdırmasına görə, 2000-2022-ci illərdə Afrikanın Çinə ixracatının 89%-i hasilat sənayesindən – neft, mis, dəmir filizi, alumina kimi məhsullardan ibarət olub. Eyni dövrdə Afrikanın Çindən idxalatının 94%-i isə istehsal olunmuş mallar təşkil edib. 2026-cı ildə aparılan yeni araşdırma bu vəziyyətdə əhəmiyyətli bir dəyişikliyin olmadığını göstərir; təbii ehtiyatlar hələ də Afrikanın Çinə ixracatında dominant mövqe tutur, kənd təsərrüfatı və istehsal isə ixrac dəyərinin kiçik bir hissəsini təşkil edir. Bir çox Afrika ölkəsi dəyər zəncirində yuxarı qalxmaq ambisiyalarını açıq şəkildə ifadə edir. Lakin təkcə tariflərin azaldılması bu məqsədə çatmaq üçün kifayət etməyəcək. Afrika-Çin ticarətinin artan həcmini ölçmək və qeyd etmək asan olsa da, ümumi rəqəmlər ticarətin tərkibindən daha az əhəmiyyətlidir. Tariflərin açılması, əlbəttə ki, əhəmiyyətlidir. Tətbiqdən sonra Afrikadan Çinə avokado, alma və portağal ixracatı kəskin şəkildə artıb. Bu cür bazar çıxışı sertifikatlaşdırma, soyuq zəncir logistikası və qablaşdırma kimi istehsalçıları geri salan bəzi maneələri aradan qaldırmaq üçün real investisiyaları cəlb edə bilər. Lakin bu, avtomatik olaraq baş verməyəcək. Mis nümunəsini götürək. Mis Afrikadan xam filiz kimi ixrac edilə bilər və ya göndərilməzdən əvvəl emal edilərək komponentlərə çevrilə bilər. Hal-hazırda bu iş – və əlavə dəyər – demək olar ki, tamamilə qitədən kənarda baş verir. Çinin sıfır tarif siyasəti misin xam və ya emal olunmuş olmasından asılı olmayaraq eyni tarif xəttini tətbiq edir. Keniyanın Athi River İxrac Emal Zonasında yerləşən bir emal zavodunda yerli yetişdirilən avokadolar yetişdirilir, çeşidlənir və Çinə göndərilən əlavə bakirə avokado yağına çevrilir. Ruandada isə 2022-ci ildə qurudulmuş çili ixrac etməyə başlayan bir şirkət, iyun ayında ilk turşuya qoyulmuş çili partiyasını göndərib. Bu nümunələr Afrika daxilində daha çox emal və dəyər əldə edilməsinin necə mümkün olduğunu göstərir. Mənbələr: thediplomat.com