[P1] 2011-ci ildəki Fukuşima fəlakəti bir çox ölkəni nüvə layihələrini dayandırmağa və ya yavaşlatmağa sövq etdikdən sonra, nüvə enerjisi bazarı təxminən on il ərzində soyudu. Lakin son illərdə yeni dekarbonizasiya təşəbbüsləri, daha təhlükəsiz nüvə texnologiyaları və bulud, süni intellekt (AI) və sənaye avtomatlaşdırma bazarlarının doymayan enerji tələbatı ilə bazar yenidən qızışdı. [P2] Oklo (OKLO +1.98%) və X-Energy (XE +2.13%) nüvə bazarının dirçəlişindən faydalanmaq istəyən iki yeni şirkətdir. Hər iki şirkət ənənəvi reaktorlara nisbətən əhəmiyyətli üstünlüklərə malik yeni nəsil nüvə reaktorları inkişaf etdirir. [P3] Oklo 10 may 2024-cü ildə xüsusi təyinatlı satınalma şirkəti (SPAC) ilə birləşərək ictimaiyyətə açıldı və 15,50 dollardan ticarətə başladı. 14 oktyabr 2025-ci ildə 174,14 dollarla bütün zamanların ən yüksək səviyyəsində bağlandı, lakin indi təxminən 28 dollardan ticarət olunur. X-Energy 24 aprel 2026-cı ildə 23 dollardan ənənəvi IPO vasitəsilə ictimaiyyətə açıldı, cəmi üç gün sonra 35,98 dollarla rekord həddə çatdı, lakin indi 11 dollardan ticarət olunur. [P4] Hər iki şirkəti dəyərləndirmək çətindir, çünki onlar hələ heç bir kommersiya reaktoru yerləşdirməyiblər, böyük zərərlər yığırlar və yaxın gələcək satışlarına nisbətən baha görünürlər. Nüvə bazarına uzunmüddətli investisiya kimi bu dəyişkən səhmlərdən hər hansı birini almalısınızmı? [P5] Ənənəvi nüvə reaktorları adətən 1 000 MWe-dən çox enerji istehsal edir. X-Energy 80 MWe enerji istehsal edən kiçik modul reaktorlar (SMR) istehsal edir. O, adətən Xe-100 SMR -lərini dörd qrupda satır ki, bu da hər yerləşdirmə üçün 320 MWe enerji istehsal edir. Oklo -nun Aurora mikroreaktorları – SMR-lərin daha kiçik bir alt kateqoriyası – hər vahid üçün 15 MWe-dən 75 MWe-ə qədər enerji istehsal edir. [P6] Oklo Aurora mikroreaktorlarını kiçik A-çərçivəli şaletlərə bənzəyən fərdi “ Powerhouses ” daxilində yerləşdirir və tək bir yerdə daha çox enerji istehsal etmək üçün əlavə Powerhouses tikir. X-Energy SMR-lərini tək bir zavod yaratmaq üçün modul şəkildə yerləşdirir. Oklo enerjini birbaşa müştərilərinə satmağı planlaşdırır, X-Energy isə reaktorlarını kommunal xidmətlərə və sənaye şirkətlərinə satmağı planlaşdırır. [P7] Ənənəvi nüvə reaktorları su ilə soyudulur ki, bu da yeni nüvə stansiyalarının tikintisində əsas əməliyyat maneəsi və strateji məhdudiyyətdir. Lakin kiçik reaktorlarını soyutmaq üçün Oklo maye natriumdan, X-Energy isə heliumdan istifadə edir. Hər iki soyutma texnologiyası suya soyudulan reaktorlardan daha təhlükəsizdir, çünki onlar daha az istiliyə davamlıdır, daha çox təzyiq yaradır və daha çox tullantı istehsal edir. [P8] Oklo və X-Energy həmçinin ənənəvi nüvə reaktorları üçün ən çox yayılmış yanacaq olan aşağı zənginləşdirilmiş urandan (LEU) istifadə etmirlər. Oklo LEU-dan daha yaxşı istilik müqaviməti və daha aşağı istehsal xərcləri təklif edən metal uran yanacaq qranullarından istifadə edir. O, həmçinin bu qranulları qapalı dövrədə təkrar emal edir, beləliklə, reaktorları on il ərzində yanacaq doldurmadan işləyə bilər. Müqayisə üçün, ənənəvi nüvə reaktorlarına hələ də hər iki ildən bir yanacaq doldurulması lazımdır. [P9] X-Energy -nin yüksək temperaturlu qazla soyudulan reaktorları (HTGR) TRISO (üçlü struktur izotrop) hissəcik “çınqılları” – SMR-lər üçün nəzərdə tutulmuş yüksək analizli aşağı zənginləşdirilmiş uran (HALEU) formasını istehlak edir. Bu çınqıllar suya soyudulan SMR-lərdən daha yüksək temperaturlara dözə bilir və onlar davamlı olaraq yanacaqla təmin olunur – buna görə də heç vaxt xüsusi yanacaq doldurmaya ehtiyac duymurlar. Lakin X-Energy bu reaktorları yanacaqla təmin etmək üçün öz xüsusi TRISO çınqıllarını istehsal etməlidir. [P10] Oklo -nun 18 GW-lıq sifariş portfeli var, o cümlədən məlumat mərkəzi qurucusu Switch ilə 12 GW-lıq müqavilə, Meta Platforms ilə 1,2 GW-lıq müqavilə və məlumat mərkəzi nəhəngi Equinix ilə 500 GW-lıq müqavilə. O, ilk kommersiya reaktorlarını 2027-ci ildə yerləşdirməyə başlamağı planlaşdırır. [P11] Əgər bu baş verərsə, analitiklər Oklo -nun gəlirinin 2026-cı ildə 3 milyon dollardan (əsasən konsaltinq və mühəndislik xidmətlərindən) 2028-ci ildə 51 milyon dollara qədər artacağını gözləyirlər, çünki daha çox reaktor yerləşdirir. Lakin onlar həmçinin onun xalis zərərinin 2026-cı ildə 161 milyon dollardan 2028-ci ildə 210 milyon dollara qədər genişlənəcəyini gözləyirlər. 5,1 milyard dollarlıq bazar dəyəri ilə Oklo artıq 2028-ci il satışlarının 100 qatına ticarət olunur. [P12] X-Energy -nin də 11,5 GW-lıq güclü layihə portfeli var, o cümlədən Centrica ilə 6 GW-lıq müqavilə, Amazon ilə 5 GW-lıq müqavilə və Dow Chemical (DOW +0.63%) ilə 320 MW-lıq müqavilə. Lakin o, ilk SMR-lərini 2030-cu illərin əvvəllərinə qədər yerləşdirməyəcək. [P13] O vaxta qədər X-Energy gəlirinin əksəriyyətini mühəndislik xidmətlərindən, hökumət qrantlarından və texniki tərəfdaşlıqlardan əldə edəcək. 2026-cı ildən 2028-ci ilə qədər analitiklər onun gəlirinin 212 milyon dollardan 1,2 milyard dollara qədər artacağını, xalis zərərinin isə 430 milyon dollardan 125 milyon dollara qədər azalacağını gözləyirlər. 3,0 milyard dollarlıq bazar dəyəri ilə X-Energy 2028-ci il satışlarının cəmi 2,5 qatına ticarət olunur. [P14] Oklo X-Energy -dən daha yüksək qiymətə ticarət olunur, çünki o, ilk kommersiya yerləşdirmələrinə daha yaxındır, öz yanacağını istehsal etməyə ehtiyac duymur və birbaşa enerji təminatçısı kimi daha böyük uzunmüddətli böyümə potensialına malikdir. Lakin bu böyümənin çoxu artıq onun dəyərləndirmələrinə daxil edilib. [P15] X-Energy -nin yanaşması daha yavaş, daha parçalanmış və daha çox kapital tələb edir, lakin böyümə potensialına nisbətən dəyərindən aşağı qiymətləndirilmiş görünür. Buna görə də mən Oklo əvəzinə X-Energy almağı üstün tutardım.