Son həftələrdə Avropa nın müxtəlif yerlərində yüz minlərlə insan artan yaşayış xərcləri, aşağı əməkhaqları, əlçatmaz mənzil və maliyyələşdirilməyən məktəblərə etiraz olaraq küçələrə çıxıb. Fransa , Belçika , İtaliya və Portuqaliya dakı etirazlar bəzən toqquşmalara, qarətlərə və yanğınlara çevrilsə də, bir çox etiraz dinc keçib. Fransa iğtişaşların mərkəzində olub. Daxili İşlər Nazirliyinin məlumatına görə, təhsil və yaşayış xərcləri ilə bağlı həftələrdir davam edən tələbə etirazları fonunda şənbə günü ölkə üzrə 550 000-dən çox insan nümayiş keçirib. İğtişaşlar hökumətlərin nəzarət etməkdə çətinlik çəkdiyi fiskal sıxıntıya diqqəti yönəldib. İllərlə davam edən ağır borclanma bir çox Avropa ölkəsi ni dərin borca salıb və bu borc getdikcə daha baha başa gəlir. Fransa nın borclanma xərcləri 2002-ci ildən bəri ən yüksək səviyyədədir və hökumətlər faizlərə nə qədər çox xərcləsələr, etirazçıların istədiyi məktəblər, xəstəxanalar və pensiyalar üçün bir o qədər az vəsaitləri qalır. Bu vizual izahatda Al Jazeera hökumətlərin necə borc aldığını, Fransa nın ən çox borclu ölkələr arasında hansı yerdə olduğunu və hökumətlərin faizlərə xərclədiyi trilyonlarla dolları araşdırır. Hökumətlər insanlar kimi borc alırlar, lakin banka getmək əvəzinə istiqrazlar satırlar. Bunun müqabilində hökumət alıcılara faiz ödəyir və müəyyən edilmiş tarixdə tam məbləği geri ödəməyi vəd edir. 10 illik istiqraz hökumətin on ildən sonra geri ödəyəcəyi bir kreditdir. Onun gəlirliliyi – investorların borc vermək üçün qazandığı gəlir – bazarların bir ölkənin borcunu idarə etməsinə nə qədər güvəndiyinin ən yaxından izlənilən ölçüsüdür. İstiqraz qiymətləri düşdükdə, gəlirlilik artır və borclanmanı daha bahalı edir. Daha yüksək ipoteka dərəcəsi ilə üzləşən bir ailə kimi, hökumət də faizlərə daha çox xərcləyir və məktəblər, xəstəxanalar və yollar kimi əsas ehtiyaclar üçün daha az pulu qalır. Əsas Avropa iqtisadiyyatları üçün 10 illik borclanma xərcləri avronun istifadəyə verilməsindən qısa müddət sonra, 2000-ci illərin əvvəllərindən bəri 5 faiz qədər yüksək olmayıb. 2010-2012-ci illərdəki Avrozonanın borc böhranı zamanı yalnız Yunanıstan , İtaliya və İspaniya kimi çətinlik çəkən ölkələr bu qədər və ya daha çox ödəyirdi, 7 faizdən yuxarı gəlirlilik isə İrlandiya və Portuqaliya nı xilasetmə proqramlarına sövq etmişdi. Fransa indi 10 il müddətinə borc almaq üçün təxminən 5 faiz ödəyir, Almaniya üçün isə bu rəqəm 3,41 faizdir. Genişlənən fərq investorların Fransa ya borc vermək üçün daha yüksək gəlir istədiyini göstərir. Aşağıdakı qrafik avrozonada və Böyük Britaniya da 10 illik borclanma xərclərini göstərir. Fransa indi Avrozonanın borc böhranı ndan ən çox zərər çəkən ölkələrdən ikisi olan İtaliya və Yunanıstan dan daha çox ödəyir. Yalnız avro zonasından kənarda olan Böyük Britaniya daha çox ödəyir. Amerika Birləşmiş Ştatları 41,4 trilyon dollarla, yəni iqtisadiyyatının (ÜDM) 127 faizi ilə ən böyük dövlət borcuna malikdir. ABŞ dünyanın dominant ehtiyat valyutası olan dollarda borclanmaqdan faydalanır ki, bu da onun borcuna qlobal tələbatı dəstəkləyir. Lakin onun borclanma imkanları məhdud deyil. Çin 22,5 trilyon dollarla, yəni ÜDM-in 104 faizi ilə ikinci yerdədir, Yaponiya isə 8,7 trilyon dollar borcludur və əsas iqtisadiyyatlar arasında ən yüksək borc nisbətinə malikdir – ÜDM-in 199 faizi. Böyük Britaniya nın borcu 4,4 trilyon dollar, yəni ÜDM-in 102 faizidir. Fransa 4,2 trilyon dollar borcla, yəni ÜDM-in 118,5 faizi ilə qlobal miqyasda beşinci yerdədir. Bu, İtaliya nın 3,7 trilyon dollarından çoxdur, baxmayaraq ki, İtaliya nın borcu iqtisadiyyatına nisbətdə daha böyükdür – 138 faiz. Almaniya 3,5 trilyon dollar borcludur ki, bu da ÜDM-in cəmi 65 faizidir. Beynəlxalq Valyuta Fondu ( BVF ) Fransa nın dövlət borcunun 2030-cu ilə qədər ÜDM-in 121,8 faizinə qədər artacağını proqnozlaşdırır ki, bu da ölkənin dövlət maliyyəsini dayanıqlı bir yola qoymaq səylərini çətinləşdirir. Aşağıdakı cədvəl ölkələri dövlət borcuna görə sıralayır. Öz ölkənizi tapmaq üçün axtarış qutusundan istifadə edin. Beynəlxalq Maliyyə İnstitutu nun ( IIF ) məlumatına görə, hökumətlərin, ev təsərrüfatlarının və şirkətlərin borcları daxil olmaqla, qlobal borc 2026-cı ilin birinci yarısında 10 trilyon dollar artaraq 365 trilyon dollardan çox olub. Bu, Yer kürəsində hər bir insan üçün təxminən 44 000 dollar deməkdir. Artımın əsas hissəsi inkişaf etməkdə olan bazarlardan gəlib. Bu borcu ödəmək bahalıdır. İnkişaf etmiş iqtisadiyyatlar son bir ildə dövlət istiqrazları üzrə faizlərə 3,3 trilyon dollardan çox vəsait ödəyiblər. Bu, dünyanın müdafiəyə (3,1 trilyon dollar), süni intellektə (2,6 trilyon dollar) və ya təmiz enerjiyə (2,3 trilyon dollar) xərclədiyindən daha çoxdur. İctimaiyyət üçün artan faiz xərcləri məktəblər, xəstəxanalar və pensiyalar kimi xidmətlər üçün daha az pul deməkdir. Hökumətlər bu xərcləri ödəmək üçün vergiləri artırmalı və ya xərcləri azaltmalı ola bilərlər. Hökumətin borclanma xərclərinin artması ipoteka, avtomobil kreditləri və kredit kartları üzrə faiz dərəcələrini də artıra bilər.