Aylardır Ukraynanın dron zərbələri Rusiyadakı hava limanlarına uçuşların dayandırılmasına səbəb olur. Müstəqil araşdırma mediası Agentstvo -nun məlumatına görə, Moskvanın Domodedovo , Şeremetyevo , Jukovski və Vnukovo hava limanları oktyabr ayında demək olar ki, hər gün fəaliyyətini dayandırmaq məcburiyyətində qalıb. Bəzi günlərdə hava limanlarının doqquz saata qədər bağlı qaldığı bildirilir. Sentyabrın əvvəlində Prezident Volodimir Zelenski Ukraynanın Moskva və Rusiyanın digər istiqamətləri ətrafındakı hava məkanını kəsməyə çalışacağını bəyan etdi. Zelenski dedi: “Bu gün biz Rusiya hava məkanından istifadə edən hər bir aviaşirkətə, hər bir sığortaçıya və Rusiyanın əsas hava limanlarından istifadə etməyə davam edən hər kəsə xəbərdarlıq etmək istərdik: Rusiya hava məkanı tamamilə təhlükəli olacaq”. Ertəsi gün Ukrayna Beynəlxalq Mülki Aviasiya Təşkilatına müvafiq xəbərdarlıq göndərdi. Ukraynanın hava məkanı Rusiyanın 2022-ci ilin fevralında tammiqyaslı işğalının başlamasından bəri bağlıdır. Bu videoya baxmaq üçün lütfən JavaScript-i aktivləşdirin və HTML5 videosunu dəstəkləyən bir veb brauzerə yüksəltməyi düşünün. Rusiyanın aviasiya orqanı Rosaviatsiya , təyyarə Rusiya hava məkanını pozarsa, silah istifadə edilərsə və ya səmada naməlum obyektlər görünərsə, müəyyən bir bölgə üzərində və ya təsirlənmiş hava limanları ətrafında hava məkanını dərhal bağlamaq üçün nəzərdə tutulmuş təcili təhlükəsizlik “xalça” protokolunu tətbiq edib. Protokol elan edildikdən sonra bütün hava hərəkətinə kəskin məhdudiyyətlər tətbiq olunur. Friendly Avia Support konsaltinq şirkətinin baş icraçı direktoru Oleksandr Laneckij DW -yə bildirib: “Hərbi təhlükə varsa, hava məkanının müəyyən bir hissəsi bağlanır və bu xalça elan edilir. Mahiyyətcə, hər bir dron hərbi təhlükə yaradır”. Laneckij qeyd edib ki, Yəmənin Husi qruplaşması Səudiyyə Ərəbistanının hava məkanını əhəmiyyətli dərəcədə pozmağı bacarıb. Laneckij dedi: “Düşünürəm ki, Ukraynanın hərbi imkanları Husilərin imkanlarından qat-qat üstündür”. Hərbi analitik Yan Matvejev də Ukraynanın Moskva ətrafındakı hava hərəkətini ciddi şəkildə pozmaqda çətinlik çəkməyəcəyini bildirib. Matvejev dedi ki, Ukrayna Zelenskinin planlaşdırdığı kimi Rusiya hava məkanını tamamilə bağlaya bilməsə də, onun silahlı qüvvələri “bu ideyaya sadiq qalır”. Matvejev dedi: “Hava məkanını bağlamaq və “xalça” planını işə salmaq üçün döyüş başlığı ilə təchiz olunmasına və ya hətta uzun mənzilə malik olmasına ehtiyac olmayan sadə dronlar kifayətdir”. O əlavə etdi ki, Ukraynanın silah sənayesi gündə yüzlərlə döyüşə hazır uzunmənzilli dron istehsal edə bilər. Buna görə də o, Ukraynanın Moskvanın hava limanlarını bağlamaq üçün lazımi resurslara sahib ola biləcəyinə inanır. Həqiqətən də, Ukraynanın Rusiya hava məkanını bağlamaq səyləri “hələ yeni başlayır”, deyə Simon Shuster oktyabr ayında ABŞ-ın The Atlantic jurnalında məlumatlı mənbələrə istinadən yazıb. Matvejev dedi ki, Rusiyanın hava hücumundan müdafiə sistemləri Ukrayna dronlarının Moskvanın hava məkanına daxil olmasının qarşısını almaqda tamamilə effektiv deyil. O dedi: “Əgər onları vurmaq mümkün olsaydı, indiyə qədər bunu etmişdilər”. O əlavə etdi ki, Rusiya əlavə hava hücumundan müdafiə qoşunları mövcud olsaydı, onları yerləşdirərdi. Laneckij dedi ki, Rusiya “xalça” protokolunun elan edilməsi üçün həddi aşağı sala bilər ki, bu da 2024-cü ildə Azərbaycan Hava Yollarına məxsus təyyarənin Milad günü qəzası kimi ölümcül hadisələrin riskini artıra bilər. Müstəntiqlər bildirirlər ki, təyyarə dronlara qarşı müdafiə üçün istifadə edilən Rusiya hava hücumundan müdafiə raketi tərəfindən vurulub və 38 nəfər həlak olub. Matvejev Rusiyanın müdafiə sistemlərinin hərbi obyektlər əvəzinə yenidən səhvən mülki təyyarələri hədəf ala biləcəyi qorxusunu təsdiqlədi. O dedi ki, 2024-cü ildə Azərbaycan təyyarəsi vurulduqdan sonra Rusiyanın hava hücumundan müdafiə protokolunda az dəyişiklik olub. Aşağıdan uçan drona qarşı əməliyyatda hədəf vizual olaraq müəyyən edilir və pulemyotla atəşə tutulur. Belə bir ssenaridə, təyyarələr yaxınlıqda uçmadığı təqdirdə, onlara təhlükə son dərəcə aşağıdır. Matvejev dedi ki, zenit raketləri yerləşdirildikdə mülki aviasiya üçün risk əhəmiyyətli dərəcədə artır. Raket kütləvi istehsalda demək olar ki, qaçılmaz olan qüsurlara malik ola bilər və yaxınlıqda uçan təyyarəyə doğru yönələ bilər. Matvejev dedi ki, belə müdafiə tədbirləri əməliyyatlar zamanı mülki təyyarələrin təhlükəsizliyinə zəmanət verə bilməz. O dedi ki, dronların dağıdıcı olmaq üçün partlayıcı maddə daşımasına ehtiyac yoxdur. Təyyarə ilə sadə dron arasında toqquşma ciddi nəticələrə səbəb ola bilər — və o dedi ki, Ukraynadan Moskvaya qədər göndərilən dron nisbətən böyük, “onlarla kiloqram ağırlığında” olmalıdır. 2023-cü ilin yayında Ukrayna silahlı qüvvələri həm hərbi, həm də mülki təyyarələrin park edildiyi Rusiya şəhəri Pskovdakı hava limanına hücum etdi. Bu ayın əvvəlində dron qalıqları Rusiyanın Qara dəniz sahilindəki Soçi hava limanına düşdü. Rusiya da Ukraynanın hava limanlarına hücum edir. Sentyabrda Zelenski Kiyevin hava limanının, eləcə də paytaxt yaxınlığındakı Borispol hava limanının vurulduğunu bildirdi. Laneckij dedi ki, beynəlxalq aviaşirkətlərin Rusiyaya uçuşlarını dayandırıb-dayandırmayacağını üç amil müəyyən edəcək: hərbi təhlükə, tələbat dərəcəsi və sığorta xərcləri. O dedi ki, sığorta ilə bağlı problemlər yarana bilər. Sığortaçılar Rusiyaya uçuşların təhlükəsizlik riskini çox yüksək qiymətləndirdikdə, ora gedən təyyarələr üçün tariflərini əhəmiyyətli dərəcədə artıra bilərlər. Bu, bilet qiymətlərinin kəskin artmasına səbəb olacaq. Laneckij dedi ki, bir çox aviaşirkət artıq fəaliyyət göstərmədiyi üçün Rusiyanın aviasiya bazarında rəqabət artıq azalıb. Bu, qalan xarici aviaşirkətlərdən biletlərə tələbatı artırıb. O dedi: “Onların qalıb-qalmaması üzləşdikləri təhlükəyə görə ödəməli olduqları qiymətdən asılıdır”.