Al Arabiya English -in əldə etdiyi məlumata görə, ABŞ və İran arasında aparılan danışıqların ilkin layihəsi İran ın yüksək zənginləşdirilmiş uran ehtiyatının razılaşdırılmış üçüncü ölkəyə transferini və ya onun zənginləşdirmə səviyyəsinin azaldılmasını təklif edir. Layihəyə əsasən, ilkin razılaşmadan sonra yeddi gün ərzində Hörmüz boğazı beynəlxalq dəniz nəqliyyatı üçün yenidən açılmalıdır. Bu çərçivə sənədində, razılaşmanın həyata keçirilməsinə və davamlılığına zəmanət verən tərəf kimi Çin in çıxış edə biləcəyi də qeyd olunur. Təklif olunan layihədə ABŞ - İran birbaşa danışıqlarının İstanbul əvəzinə Doha da keçirilməsi də yer alır. Bu razılaşma çərçivəsində, İran ın nüvə proqramı və dəniz təhlükəsizliyi ilə bağlı tədbirlərinə cavab olaraq, ABŞ sanksiyaları, blokadaları və iqtisadi məhdudiyyətləri yüngülləşdirmək üçün addımlar atmalıdır. Hər bir həyata keçirmə mərhələsindən əvvəl müstəqil yoxlama mexanizmi tərəflərin öhdəliklərə əməl etməsini qiymətləndirəcək. Bu, heç bir tərəfin müvafiq, müstəqil şəkildə yoxlanıla bilən öhdəliklər olmadan əhəmiyyətli güzəştlərə getməməsini təmin edəcək. Layihə, həmçinin, gecikmələri və ya pozuntuları həll etmək, eləcə də hərbi eskalasiyanın qarşısını almaq üçün vasitəçilər və zəmanət verən tərəflərin iştirakı ilə mübahisələrin həlli mexanizmini də nəzərdə tutur. İRANNA -nın məlumatına görə, Qətər dən bir nümayəndə heyəti ABŞ və İran arasında atəşkəsin bərpası məqsədilə Tehran a səfər edib. Qətər in baş nazirinin və xarici işlər nazirinin yüksək səviyyəli müşavirinin rəhbərlik etdiyi bu nümayəndə heyəti, Vaşinqton la koordinasiya şəraitində, məsləhətləşmələr üçün cümə səhəri Tehran a gəlib. Bu arada, ABŞ vitse-prezidenti JD Vance -dən İran ın təhlükəsizlik rəsmisi Mohsen Rezaei yə Qətər elçiləri vasitəsilə çatdırılan məktubun Tehran da müsbət qarşılandığı bildirilir. Məktubda gələcək Amerika hərbi zərbələrinin qarşısını almaq üçün yeni diplomatik yol təklif olunur. Bu layihə çərçivəsi, ABŞ prezidenti Donald Trump ın Vaşinqton un İran la müharibəni bitirməyə tələsmədiyini, davam edən hərbi əməliyyatları “tipik müharibə deyil” kimi xarakterizə etdiyi bir vaxta təsadüf edir. Trump , aylarla davam edən döyüşlərə və dəfələrlə uğursuzluqla nəticələnən diplomatik səylərə baxmayaraq, zamanın Amerika tərəfinə işlədiyini iddia edib. Trump həmçinin bildirib ki, Tehran Amerika səlahiyyətliləri ilə danışıqlar aparmaq istəyir, lakin daxili ciddi çətinliklərlə, xüsusən də hərbi personal və hüquq-mühafizə orqanlarının əməkdaşlarına maaş ödəyə bilməməklə üzləşir. O, Oval Ofis də jurnalistlərə açıqlamasında deyib: “Danışıqlar var. Onlar danışmaq istəyirlər. Onlar danışmağa davam edirlər. Amma baxın, onlar əsgərlərinə, polislərinə maaş vermirlər. Onlar böyük çətinlikdədir. Və açığı, bizim vaxtımız var. Bu bir müharibədir, amma tipik müharibə deyil; biz yeddi aydır ki, oradayıq.” Amerika lideri, həmçinin, kampaniyanın iqtisadi xərcini minimuma endirərək, Vaşinqton un münaqişəyə çəkdiyi maliyyə xərclərinin çox az olduğunu vurğulayıb. O, xərclərin Venesuela da on qat artıq kompensasiya edildiyini iddia etsə də, bu iddiasını təsdiqləyən rəqəmlər təqdim etməyib. Trump ın diplomatik səylər üçün kifayət qədər vaxtının olduğuna dair israrı, onun İran a qarşı yeni hərbi əməliyyat ehtimalına tez-tez istinad etməsinə baxmayaraq davam edir. O, əvvəllər ABŞ -ın Tehran a qarşı ilkin hərbi əməliyyata işarə edərək “başqa bir kiçik Epic Fury” başlada biləcəyini qeyd etmiş, digər hallarda isə “böyük və yaxşı” bir razılaşmanın hələ də reallaşa biləcəyini irəli sürmüşdü. Onun son açıqlamaları, qarşıdurmanın gedişatı ətrafındakı qeyri-müəyyənlik fonunda verilib. Trump Tehran ın razılaşma istədiyini bildirsə də, hər iki paytaxt əsas tələblər, xüsusən də İran ın nüvə proqramı, sanksiyalar və ABŞ -ın blokadası mövzusunda fikir ayrılığında qalır. Mənbələr: www.business-standard.com