Google -da AP News -i əlavə edin. Daha çox hekayəmizi görmək üçün AP News -i üstünlük verdiyiniz mənbə kimi əlavə edin. Paylaşın İSTANBUL (AP) — Sadri Haghshenas günlərini İstanbul dakı bir dükanında borek — qatlı, duzlu xəmir məmulatı — satmaqla keçirir, lakin fikri Tehran dakı qızındadır. Ailə, viza müddətini uzatmaqda çətinlik çəkdiyi üçün qızını İran a geri göndərmək məcburiyyətində qalıb, baxmayaraq ki, kövrək atəşkəsin tezliklə pozulacağından qorxurdular. İllərdir ki, qısa müddətli yaşayış icazələri on minlərlə iranlıya qonşu Türkiyə də iqtisadi imkanlar əldə etməyə və nisbi sabitlikdən zövq almağa imkan verib. Lakin bu, qeyri-sabit bir vəziyyətdir və müharibə riskləri artırıb. “And içirəm, hər gün ağlayıram,” deyə Haghshenas şirniyyat dükanının piştaxtasının arxasından əllərini qaldıraraq dedi. “Mənim ölkəmdə həyat yoxdur, burada həyat yoxdur, nə edim?” Geri göndərilən qız Haghshenas və əri beş il əvvəl o vaxtkı yeniyetmə qızları ilə Türkiyə yə köçüblər və hər altı aydan iki ilə qədər yenilənə bilən turist vizaları ilə yaşayıblar. Bu il vəkil tutmağa imkanları olmayıb, çünki əri sağlamlıq problemləri səbəbindən işsizdir. Nəticədə, hələ də liseyin son sinfində oxuyan 20 yaşlı qızları Asal üçün yeni viza müraciəti üçün son tarixi qaçırıblar. Asal bu ayın əvvəlində bir nəzarət məntəqəsində saxlanılıb və bir gecə immiqrasiya müəssisəsində qalıb. Anası onu Türkiyə yə qayıtmaq qabiliyyətini çətinləşdirə biləcək deportasiya prosedurları ilə üzləşməməsi üçün Tehran a geri aparmaq üçün bir dost tapıb. Onlar ümid edirlər ki, o, tələbə vizası ilə geri qayıda bilər. Haghshenas qızı getdikdən sonra İran da aylarla davam edən internet kəsilməsi səbəbindən onunla danışa bilməyib. Bir çox iranlı müvəqqəti statusa malikdir. Türkiyə qaçqın axını görməyib, çünki əksər iranlılar öz ölkələrində təhlükəsizlik axtarıblar. Quru sərhədini keçənlərin çoxu vətəndaşlığı və ya yaşayış icazəsi olan digər ölkələrə tranzit edirdilər. Türkiyə Statistika İnstitutu nun məlumatına görə, 2025-ci ildə Türkiyə də təxminən 100.000 iranlı yaşayırdı. Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Qaçqınlar Agentliyi nin məlumatına görə, müharibə başlayandan bəri təxminən 89.000 iranlı Türkiyə yə daxil olub, təxminən 72.000 isə ölkəni tərk edib. Bəzi iranlılar müharibəni gözləmək üçün qısa müddətli vizasız qalmalardan istifadə ediblər, lakin daha uzun müddət qalmaq istəyənlər üçün az seçim var. Daha çox oxuyun. İstanbul Vəkillər Kollegiyasının Qaçqın və Miqrant Hüquqları Mərkəzi ndən Sedat Albayrak beynəlxalq müdafiə statusu almağın çətin ola biləcəyini və sistemin iranlıları bunun əvəzinə qısa müddətli icazələr üçün müraciət etməyə təşviq etdiyini söylədi. “Onlarla 10 ildən çox yaşayan insanlar var,” dedi. Müharibə davam edərsə, daha çoxu geri qayıtmaq məcburiyyətində qala bilər. Nadr Rahim 11 il əvvəl uşaqlarının təhsili üçün Türkiyə yə gəlib. İndi müharibə onu evə qayıtmağa məcbur edə bilər. Türkiyə də biznes qurmaq və ya qanuni işləmək üçün icazə almağın çətinliyi səbəbindən o, İran dakı motosiklet satış salonunun gəlirləri ilə yaşayırdı. Lakin müharibə başlayandan bəri satış olmayıb və beynəlxalq sanksiyalar — və internet kəsilməsi — vəsaitlərin köçürülməsini son dərəcə çətinləşdirir. Ailəsinin Türkiyə də cəmi bir neçə ay qalmağa kifayət edəcək qədər pulu var. Uşaqları Türkiyə də böyüyüblər və fars dilini oxuya və ya səlis danışa bilmirlər. O, onların İran da yaşamağa necə uyğunlaşacağından narahatdır, lakin “müharibə davam edərsə, geri qayıtmaqdan başqa çarəmiz qalmayacaq,” dedi. Bu arada, o, günlərinin çoxunu telefonunda gəzərək, Tehran dakı valideynlərindən xəbər gözləyərək və ya iranlı dostları ilə qəlyan başında müharibəni müzakirə edərək keçirir. Türkiyə və İran da “pis həyat” 42 yaşlı iranlı qadın səkkiz ay əvvəl ailəsini dolandırmaq üçün pul qazanmaq ümidi ilə Türkiyə yə gəlib. O və qızı tələbə vizası almaq üçün universitet tələbəsi kimi qeydiyyatdan keçiblər. O, səhərlər hüquqi statusunu qorumaq üçün dərslərə gedir, sonra isə xidmət işlərinə tələsir, bəzən səhər saat 3-ə qədər işləyir. O, İran a qayıdacağı təqdirdə təhlükəsizliyi üçün qorxduğu üçün adının açıqlanmaması şərti ilə danışaraq, qadın yataqxanasında altı başqa insanla bir otağı paylaşdıqlarını söylədi. “Mən İran ı həqiqətən sevirəm. Lazım gələrsə, hətta müharibədə onu müdafiə etməyə gedərəm,” deyir. Lakin o, orada heç bir gələcək görmür, Türkiyə də isə çətinliklə dolanır və valideynlərinə yalnız az miqdarda pul göndərə bilir. “ Türkiyə də pis həyatım var, valideynlərimin də İran da pis həyatı var,” dedi. “Valideynlərimi dəstəkləmək və gələcək qurmaq üçün Türkiyə yə böyük ümidlə gəlmişdim. Lakin indi ümidsiz hiss edirəm.” Bir müvəqqəti sığınacaqdan digərinə. Tehran dan olan 33 yaşlı sərbəst memar yanvar ayında İran da kütləvi etirazlara qarşı zorakı təzyiqlər zamanı Türkiyə yə səyahət edib. O, vəziyyət sakitləşdikdən sonra qayıtmağı planlaşdırırdı, lakin fevralın sonunda Amerika Birləşmiş Ştatları və İsrail İran la müharibəyə başladı. “Vəziyyətin çox pis, gözlədiyimdən də pis olduğuna inanmağa başladım,” dedi, İran a qayıdacağı təqdirdə təqib olunmaq qorxusu ilə adının açıqlanmaması şərti ilə danışaraq. İnternet kəsilməsi səbəbindən İran dakı adi müştəriləri üçün işləyə bilməyib. 90 günlük vizasız qalma müddətinin sonu yaxınlaşdığı üçün Türkiyə də daha uzun müddət qalmaq üçün müraciət etməyə imkanı yoxdur. Bunun əvəzinə, Malayziya ya getməyə qərar verib, burada bir aylıq vizasız qalma müddətində sığınacaqlar tikmək müqabilində pulsuz yaşayış yeri əldə edəcək. Növbəti addımı üçün heç bir planı yoxdur.