Asiya hökumətləri İran müharibəsi nin yaratdığı dərinləşən enerji şokundan iqtisadiyyatlarını qorumaq üçün yarışırlar, çünki təchizat pozulmaları və artan xam neft qiymətləri dünyanın ən böyük neft idxal edən regionunda dalğalanır. Reuters -in məlumatına görə, siyasətçilər subsidiyalar, ticarət nəzarəti və strateji ehtiyatların qarışığını tətbiq edirlər, lakin maliyyə yükü sürətlə artır. Böhran artıq artım perspektivlərinə təsir etməyə başlayıb. Reuters xəbər verir ki, Asiya İnkişaf Bankı inkişaf etməkdə olan Asiya və Sakit Okean üçün bu ilki artım proqnozunu əvvəlki 5.1%-dən 4.7%-ə, 2027-ci ildə isə 4.8%-ə endirib. Eyni zamanda, inflyasiya gözləntiləri 5.2%-ə qaldırılıb ki, bu da yüksək enerji xərclərinin daha geniş qiymətlərə ötürülməsini əks etdirir. Pozulmanın əsas səbəbi qlobal enerji axınları üçün həyati əhəmiyyət kəsb edən Hörmüz boğazı nın demək olar ki, bağlanması olub. Reuters -in məlumatları göstərir ki, adətən Körfəz xam neft tədarükünün təxminən 85%-ni udan Asiya da neft idxalı aprel ayında illik müqayisədə 30% azalaraq 2015-ci ilin oktyabrından bəri ən aşağı səviyyəyə düşüb. Kəskin azalma regionun Yaxın Şərq tədarüklərindən güclü asılılığını və geosiyasi şoklara qarşı həssaslığını vurğulayır. Asiya ölkələrinin hökumətləri istehlakçıları qorumaq üçün fiskal tədbirlərə getdikcə daha çox əsaslanırlar. Xüsusilə dövlət maliyyəsinin artıq gərgin olduğu Cənubi Asiya da yanacaq subsidiyalarına və vergi endirimlərinə milyardlarla dollar xərclənir. Məsələn, Hindistan ın dövlət tərəfindən idarə olunan neft emalı sektoru, artan xam neft xərclərinə baxmayaraq pərakəndə yanacaq qiymətlərini sabit saxlayaraq, son dövlət seçkilərindən sonra qiymət artımlarına səbəb ola biləcək əhəmiyyətli itkiləri udub. Subsidiyalardan əlavə, bir neçə ölkə böhranı idarə etmək üçün inzibati nəzarət tətbiq edib. Reuters -in məlumatına görə, bəzi hökumətlər yanacaq ixracını məhdudlaşdırıb, daxili istehlakı azaldıb və yığılmanın qarşısını almaq üçün addımlar atıb. Avstraliya da daxil olmaqla digərləri sabit enerji əldə etmək üçün diplomatik kanalları izləyirlər. Çin şoku dəf etmək üçün nisbətən güclü buferlərinə arxalanıb. Ölkə böyük ehtiyatlardan istifadə edib, enerji mənbələrini şaxələndirib və yanacaq və gübrə ixracına nəzarət tətbiq edib, eyni zamanda müəyyən regional tərəfdaşlara tədarükün axmasına selektiv şəkildə icazə verib. Bu, Pekin ə daha çox idxaldan asılı iqtisadiyyatlarla müqayisədə daxili pozulmaları məhdudlaşdırmağa kömək edib. Bu səylərə baxmayaraq, valyuta bazarları artan gərginliyi əks etdirir. Fevralın sonlarında münaqişə başlayandan bəri bir neçə Asiya valyutası ABŞ dolları na qarşı kəskin zəifləyib. Filippin pesosu 5%-dən çox, Tayland bahtı və Hindistan rupisi hər biri 3%-dən çox, İndoneziya rupiası isə 2.5%-dən çox düşüb. Bunun əksinə olaraq, Çin yuanı mülayim şəkildə güclənib, Yaponiya isə yen i dəstəkləmək üçün müdaxilə edib. Təsir xüsusilə Cənubi Asiya da şiddətlidir. Reuters -in təhlili göstərir ki, Pakistan , Banqladeş və Şri Lanka məhdud fiskal imkanlar və idxal olunan enerjidən yüksək asılılıq səbəbindən ən həssas ölkələr sırasındadır. Məsələn, Pakistan uzun bir fasilədən sonra yenidən mayeləşdirilmiş təbii qaz bazarına daxil olub, qlobal şəraitin gərgin olduğu bir vaxtda tədarükü təmin etmək üçün əhəmiyyətli dərəcədə yüksək qiymətlər ödəyib. Buna baxmayaraq, ümumi iqtisadi nəticələr əvvəlcə qorxulduğu qədər ağır olmayıb. Bəzi analitiklər Asiya nın indiyə qədərki dayanıqlığının əvvəlki böhranlarla, o cümlədən Ukrayna müharibəsi ndən sonra 2022-ci il enerji şoku ilə müqayisədə daha güclü əsasları əks etdirdiyinə inanırlar. Lakin hökumətlərin fiskal və valyuta buferlərini tükətmədən mövcud dəstək tədbirlərini nə qədər davam etdirə biləcəyi ilə bağlı narahatlıqlar qalır. Ölkələr enerji strategiyalarını real vaxt rejimində də uyğunlaşdırırlar. İndoneziya ixracdan daha çox daxili tədarükə üstünlük verib və Afrika və Latın Amerikası ndan alternativ xam neft mənbələri axtarır, eyni zamanda Rusiya dan əhəmiyyətli alışlar planlaşdırır. Tayland zəif tələbatın köməyi ilə artan emal olunmuş məhsul ehtiyatları səbəbindən xam neft idxalını müvəqqəti olaraq dayandırıb. Yaponiy a, Yaxın Şərq neftindən güclü asılı olmasına baxmayaraq, daha yüksək xərclər və daha uzun göndərmə müddətlərinə baxmayaraq Birləşmiş Ştatlar dan alışları artırıb və strateji ehtiyatlarından xam neft buraxmağa başlayıb. Münaqişə davam etdikcə, Asiya üçün əsas sual təkcə ani şoku necə idarə etmək deyil, həm də pozulmalar davam edərsə, subsidiyalardan ehtiyatların azaldılmasına qədər mövcud idarəetmə mexanizmlərinin davamlı olub-olmamasıdır.