Fransa Prezidenti Emmanuel Makron Keniyada keçirilən Afrika İrəli Sammiti ndə paneli kəsdiyi üçün tənqidlərlə üzləşir. Fransa Prezidenti Emmanuel Makron 2026-cı il mayın 12-də, çərşənbə axşamı, Keniya nın Nairobi şəhərindəki Kenyatta Beynəlxalq Konqres Mərkəzi ndə keçirilən Afrika İrəli Sammiti ndə çıxış edir. (AP Photo/Brian Inganga) Fransa Prezidenti Emmanuel Makron 2026-cı il mayın 12-də, çərşənbə axşamı, Keniya nın Nairobi şəhərindəki Kenyatta Beynəlxalq Konqres Mərkəzi ndə keçirilən Afrika İrəli Sammiti ndə çıxış edir. (AP Photo/Brian Inganga) Fransa Prezidenti Emmanuel Makron 2026-cı il mayın 12-də, çərşənbə axşamı, Keniya nın Nairobi şəhərindəki Kenyatta Beynəlxalq Konqres Mərkəzi ndə keçirilən Afrika İrəli Sammiti ndə çıxış edir. (AP Photo/Brian Inganga) Fransa Prezidenti Emmanuel Makron 2026-cı il mayın 12-də, çərşənbə axşamı, Keniya nın Nairobi şəhərindəki Kenyatta Beynəlxalq Konqres Mərkəzi ndə keçirilən Afrika İrəli Sammiti ndə çıxış edir. (AP Photo/Brian Inganga) DAKAR, Seneqal -- Fransa Prezidenti Emmanuel Makron Keniya da keçirilən Afrika İrəli Sammiti ndə paneli kəsərək tamaşaçılardan sükut tələb etdiyi üçün tənqidlərlə üzləşir. Makron səhnəyə çıxaraq tamaşaçıları “tam hörmətsizlik” adlandırdığı hərəkətlərinə görə danlayıb, onları sənətçilər və gənc sahibkarların təqdimatı zamanı natiqləri narahat etməkdə ittiham edib. O, daha əvvəl mətbuat konfransında özünü “Pan-Afrikanist” adlandırmışdı. Sammit Fransa nın qitə üçün yeni siyasətini nümayiş etdirmək məqsədi daşıyır – bu, keçmiş müstəmləkəçi gücün dominant mövqeyindən Paris in bərabər tərəfdaşlıq kimi təsvir etdiyi bir dəyişiklikdir. Çərşənbə axşamı Makron Afrika da enerji, süni intellekt və kənd təsərrüfatı daxil olmaqla müxtəlif sektorlara 27 milyard dollar lıq investisiya elan etdi. Makron un bazar ertəsi baş verən gərgin müdaxiləsinin videoları sosial mediada sürətlə yayıldı və istehza, tərif və tənqidlərlə qarşılandı. Otaqdakı səs-küydən gözlə görünən dərəcədə əsəbiləşən Makron qəfildən səhnəyə çıxdı və natiqdən mikrofonu ona verməsini istəyərək “nizamı bərpa edəcəyini” bildirdi. Tamaşaçılara ingiliscə müraciət edərək, iştirakçıları natiqlərin sözünü kəsməkdə və sessiya zamanı narahatlıq yaratmaqda tənqid etdi. Bəzi tamaşaçılar müdaxiləni alqışlasa da, Makron öz cavabına görə də tənqidlərlə üzləşdi. “Təsəvvür edin ki, bir Afrika lideri Amerika da və ya Avropa da eyni şeyi etsəydi nə baş verərdi,” deyə Seneqal ın paytaxtı Dakar dakı universitetdə tarix tələbəsi olan Thierno Mbaye bildirdi. “O, uşaqları danlayan bir məktəb müəllimi kimi davrandı,” deyə Mbaye The Associated Press -ə dedi. Müdaxilə Fransa da da tənqidlərə səbəb oldu. “Bu, ondan güclüdür: Afrika qitəsinə ayaq basan kimi, müstəmləkəçi kimi davranmaqdan özünü saxlaya bilmir,” deyə sərt solçu Fransa Boyun Əyməz Partiyası nın millət vəkili Danièle Obono X -dəki paylaşımında qeyd etdi. Çərşənbə axşamı bağlanması gözlənilən və 30 dövlət başçısı tərəfindən imzalanması gözlənilən bəyannamə ilə başa çatacaq Afrika İrəli Sammiti , Fransa ilə onun keçmiş müstəmləkələri, əsasən Qərbi Afrika da, arasında yaranan gərginlik fonunda keçirilir. Fransa uzun müddət Françafrique adlanan iqtisadi, siyasi və hərbi təsir müstəmləkə siyasətini davam etdirmişdi ki, bu da nəzarət etdiyi bölgədə minlərlə əsgər saxlamağı əhatə edirdi. Bir çox Qərbi Afrika ölkələrində liderlər və müxalifət partiyaları tərəfindən alçaldıcı və sərt yanaşma kimi təsvir edilən tənqidlərdən sonra Fransa qoşunlarının əksəriyyətini bölgədən çıxardı. O, iyul ayında Seneqal dan qoşunların çıxarılmasını tamamladı. Makron sammitdən əvvəl bazar günü Keniya Prezidenti William Ruto ilə birlikdə keçirdiyi mətbuat konfransında “biz əsl Pan-Afrikanistlərik” iddiası ilə artıq tənqidlərlə üzləşmişdi. “Biz inanırıq ki, Afrika bir qitədir və bu qitənin qurulacaq çox böyük bir potensialı var,” deyə Makron bildirdi. Pan-Afrikanizm afrikalıların birliyini və müstəmləkəçiliyin aradan qaldırılmasını hədəfləyən bir ideologiyadır. Fransa nın qitədəki müstəmləkə tarixi nəzərə alınaraq, bu şərh sosial mediada viral oldu və sürətli tənqidlərə səbəb oldu. “Pan-Afrikanizm bir brend deyil, cənab. Makron , nə də diplomatik bir mövqe deyil,” deyə Toqolu insan haqları fəalı Farida Nabourema bazar ertəsi açıq məktubunda bildirdi. “Bu, Fransa nın üç əsr ərzində bəli dediyi hər şeyə: köləliyə, müstəmləkəçiliyə və neokolonializmə yox deyən siyasi bir fəlsəfədir,” deyə o əlavə etdi. Geopolitik risk konsaltinq şirkəti Control Risks -in baş analitiki Beverly Ochieng , Makron un Fransa nı Qərbi Afrika dakı diplomatik və hərbi uğursuzluqlarından uzaqlaşdırmağa çalışdığını, qitənin şərqinə yönəldiyini və strateji prioritetlərinin indi xoş niyyət tapdığı yerləri izlədiyini bildirdi. O, Makron un şərhlərinin Fransa nın Afrika ilə yenilənmiş əlaqələrinin həqiqi bərabər tərəfdaşlığı, yoxsa sadəcə əlverişli ritorika olub-olmadığı barədə suallar doğurduğunu qeyd etdi. Fransa Prezidentliyi və Xarici İşlər Nazirliyi şərh sorğusuna dərhal cavab vermədi. Paris hər bir Afrika ölkəsinin müstəqilliyinə hörmət edəcək, deyə Makron çərşənbə axşamı bildirdi və əlavə etdi ki, “suverenlik və muxtariyyət ortaqdır və sizin uğurunuz bizim uğurumuzdur.” Afrikajom Center analitik mərkəzinin qurucusu Alioune Tine , Makron un şərhinin bəzi Qərbi Afrika ölkələrində Fransa nı əsas təhlükəsizlik tərəfdaşı kimi əvəz edən Rusiya ya incə bir işarə ola biləcəyini bildirdi. “ Makron özünü ‘əsl’ pan-Afrikanist kimi təsvir etdikdə, bu, həm də onlayn pro-Rusiya pan-Afrikanist səslərə incə bir cavabdır ki, Fransa rəsmiləri onları qeyri-həqiqi və ya siyasi manipulyasiya edilmiş hesab etməyə meyllidirlər,” deyə Tine dedi. O, Qərb gücləri ilə Afrika dövlətləri arasındakı münasibətlərin mahiyyətcə paternalist olduğunu və Fransa nın istisna olmadığını, lakin Makron un etimadı bərpa etmək məqsədi daşıyan daha qeyri-rəsmi diplomatik üslubla siyasəti müstəmləkə irsindən uzaqlaşdırdığını qeyd etdi. Sammitdən əvvəl Fransa Xarici İşlər Nazirliyi adından doqquz Afrika ölkəsində keçirilən Ipsos sorğusuna görə, respondentlərin 74% -i Fransa haqqında müsbət təəssürata malik olduğunu bildirib. Dəstək ingilisdilli ölkələrdə və 35 yaşdan kiçik respondentlər arasında ən yüksək olub. Müstəmləkə dövründən sonra doğulmuş ilk Fransa Prezidenti olan Makron , 2017-ci ildə ilk seçkisindən sonra Fransa nın Afrika ilə münasibətlərini yenidən quracağına söz vermişdi.