Debretsion Gebremichaelin seçilməsindən sonra TPLF Tiqrayda nəzarəti bərpa edir. Efiopiyanın federal hökuməti ilə artan gərginlik Afrika Buynuzunda yenidən münaqişə qorxusunu gücləndirir. 2020-ci ildə Baş nazir Abiy Ahmedin rəhbərliyi altında Efiopiya hökuməti COVID-19 pandemiyası səbəbindən ölkədə planlaşdırılan seçkiləri təxirə saldı. Ölkənin şimalındakı Tiqray bölgəsinin ən böyük və dominant partiyası olan Tiqray Xalq Azadlıq Cəbhəsi (TPLF) , Abiyi hökumətinin səlahiyyət müddətini konstitusiyaya zidd olaraq uzatmaqda ittiham etdi. TPLF yerli seçkilər təşkil etdi – hansı ki, qazandı – və federal hökumətin Tiqray bölgəsi üzərindəki qanuni səlahiyyətini rədd etdi, bu da TPLF ilə Efiopiya Milli Müdafiə Qüvvələri (ENDF) arasında hərbi əməliyyatlara çevrilən münaqişəyə səbəb oldu. 2020-2022-ci illər arasında döyüşlərdə təxminən 600.000 insanın öldüyü təxmin edilir. Hər iki tərəf bir-birini münaqişəni başlatmaqda ittiham etdi. 2022-ci ilin noyabrında Efiopiya hökuməti ilə TPLF arasında imzalanan Pretoriya sülh müqaviləsindən sonra 2020-ci il yerli seçkilərinin nəticələri ləğv edildi. O vaxtdan bəri Tiqrayda Müvəqqəti Regional İdarəetmə yaradıldı və TPLF-nin müharibə dövrü liderləri kənarda qaldı. İzah: Efiopiyanın Tiqray müharibəsi necə başladı? Bu videoya baxmaq üçün lütfən JavaScripti aktivləşdirin və HTML5 videosunu dəstəkləyən bir veb brauzerə yüksəltməyi düşünün. Üç ildən sonra bölgənin müvəqqəti administrasiyası ilə TPLF arasında fikir ayrılıqları yarandı. Aprel ayında sülh müqaviləsi ilə ləğv edilmiş Tiqray Dövlət Şurası TPLF tərəfindən bərpa edildi. Və mayın 5-də TPLF lideri Debretsion Gebremichael Tiqrayın yeni prezidenti seçildi. Partiyanın müavini Amanuel Assefa AFP xəbər agentliyinə verdiyi açıqlamada “Müvəqqəti administrasiya artıq mövcud deyil” dedi. Jurnalist və Voice of America (VOA) Tiqrigna xidmətinin keçmiş müxbiri Mulugeta Atsbeha DW-yə verdiyi açıqlamada Debretsionun prezident ofisinə daxil olduğunu və işə başladığını bildirdi. TPLF Tiqrayda nəzarəti bərpa edir. Bu addım Efiopiya hökuməti tərəfindən təyin edilmiş Tiqray Keçid Administrasiyasının prezidenti Tadesse Werede üçün bir çağırış kimi görünür. The Reporter Ethiopia tərəfindən sitat gətirilən sosial media paylaşımında Werede , güc tətbiq edərək hakimiyyəti ələ keçirməyə çalışan qrupun Tiqray xalqının üzləşdiyi dağıntı və təhlükəyə görə məsuliyyət daşıdığını bildirdi. Atsbeha , Weredenin TPLF-nin yanaşmasını səhv və qeyri-məhsuldar hesab etdiyini, dialoqun yeganə həll yolu olduğunu vurğuladığını söylədi. O əlavə etdi ki, Weredenin könüllü olaraq kənara çəkilmək niyyəti yoxdur və onu güc tətbiq edərək vəzifədən uzaqlaşdırmaq cəhdinin qeyri-qanuni olacağı barədə xəbərdarlıq etdi. Federal hökumətdən hələ reaksiya yoxdur. Haaqada yerləşən beynəlxalq beyin mərkəzi olan Clingendael İnstitutunun tədqiqatçısı Amanuel Gedebonun sözlərinə görə, “ Tiqray hazırda çox təhlükəli bir anda yerləşir”. Tiqray Keçid Administrasiyasının prezidenti Tadesse Worede Şəkil: Baş nazirin Ofisi- Efiopiya Gedebo əlavə etdi ki, hazırda çoxlu qeyri-müəyyənlik var. “Federal hökumətin cavabının nə olduğunu bilmirik. İndiyə qədər heç bir bəyanat verməyiblər və ya birbaşa cavab verməyiblər,” o, DW-yə dedi. Lakin bəzi analitiklər hərbi fəaliyyətin artdığına dair əlamətlərin olduğunu söyləyirlər. Jurnalist Mulugeta Atsbeha DW-yə verdiyi açıqlamada, mayın 5 və 6-da Efiopiya hərbi təyyarələrinin Tiqrayın paytaxtı Mekelle üzərində göründüyünü bildirdi. Münhen Lüdviq Maksimilian Universitetinin antropoloqu və Afrika Buynuzu üzrə mütəxəssisi Magnus Treiber dedi: “İndi Addis Ababa Mekelle üzərinə güc nümayişi olaraq MiQ qırıcı təyyarələri göndərir”. “Və ENDF … Amhara və Afar qonşu ştatlarında mövqe tutur,” Treiber DW-yə dedi. “Paytaxt Addis Ababaya şimaldan gələn giriş yolları boyunca müdafiə qurğuları da açıq şəkildə genişləndirilir.” Efiopiya Tiqrayda TPLF , Amharada Fano milisləri və Oromiyada Oromo Azadlıq Ordusu daxil olmaqla bir çox silahlı çağırışlarla, həmçinin Eritreya və Sudanla bağlı artan regional gərginliklərlə üzləşir. “ TPLF , Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri (BƏƏ) və Sudan Sürətli Dəstək Qüvvələri (RSF) ilə iddia edilən əməkdaşlığı səbəbindən beynəlxalq səviyyədə getdikcə daha çox təcrid olunan [Efiopiya Baş naziri] Abiy Ahmed üçün ən böyük çağırış olaraq qalır,” Treiber dedi. Regional olaraq hələ də çox güclü olsa da, TPLF keçən il Efiopiyada siyasi partiya olaraq effektiv şəkildə qadağan edildi. “ Abiy Ahmed əslində TPLF-nin köhnə qvardiyasını vəzifədən uzaqlaşdırmaqda və Tiqrayda ona sadiq bir müxalifət qurmaqda, istər siyasi, istərsə də hərbi cəhətdən uğursuz oldu,” Treiber dedi. Mümkün bir həll yolu varmı? “ Efiopiya tərəfindən nə istədiklərini bilirik,” Amanuel Gedebo DW-yə deyir. “Onlar Assab limanı vasitəsilə giriş istəyirlər, bu da, əlbəttə ki, Eritreya öz suverenliyinə təhdid kimi görür.” Beləliklə, Eritreya Misir və Port Sudan hökuməti kimi aktyorlarla ittifaqlar qurmağa çalışır, Gedebo izah edir. “Və həmçinin Efiopiyanın özündə, TPLF və Fano kimi aktyorlarla.” Afrika Buynuzu üzrə mütəxəssis Treiber , Eritreyanın daxili diktatura vasitəsilə və qonşu ölkələrdə münaqişələri qızışdıraraq sabitliyi qoruduğunu, Efiopiya və Sudan kimi yerlərdə qeyri-sabitlikdən faydalandığını irəli sürdü. “Oradakı məntiq Eritreyanın əvvəlcə Efiopiya hökumətini çəkindirməyə çalışması və həmçinin işlər bu nöqtəyə gəlsə, gələcəkdə hər hansı potensial qarşıdurmaya hazırlaşması kimi görünür,” Gedebo dedi. “Beləliklə, onlar daha güclü Efiopiya ordusu ilə təkbaşına üzləşməsinlər.” İran müharibəsinin təsiri. İran müharibəsi, əlbəttə ki, Afrika Buynuzunda da hiss olunur. Gedebo dedi ki, Efiopiya və Eritreya iqtisadi cəhətdən təsirlənir. “ Efiopiya tərəfindən yanacaq qıtlığı və inflyasiyanın artması barədə xəbərlər eşitmişik. Bu, Efiopiya hökumətini şimalda hər hansı eskalasiya hərəkətlərindən çəkindirə bilər.” Niyə Efiopiya və Eritreya dost ola bilməz? Bu videoya baxmaq üçün lütfən JavaScripti aktivləşdirin və HTML5 videosunu dəstəkləyən bir veb brauzerə yüksəltməyi düşünün. Müharibə hətta bölgədəki iki yüksək aktiv aktyora da böyük təsir göstərir: Efiopiyanı dəstəkləyən BƏƏ və Eritreyanı dəstəkləyən Səudiyyə Ərəbistanı , məsələn, Assab limanının modernləşdirilməsinə milyardlarla dollar xərcləmək planları ilə. Lakin BƏƏ və Səudiyyə Ərəbistanının hazırda başqa prioritetləri var, Gedebo qeyd etdi. “Çünki bu hökumətlər öz bölgələrində bu münaqişəni yaşayarkən keçmişdə olduğu kimi aktiv şəkildə iştirak etmək imkanına malik olmaya bilərlər,” o, DW-yə dedi. “Beləliklə, bu da iki hökuməti daha da eskalasiyadan çəkindirə biləcək bir amil ola bilər.” İran müharibəsi həmçinin ABŞ-ın geostrateji cəhətdən yaxşı mövqedə olan Eritreyaya yenidən marağına səbəb oldu, Treiber qeyd etdi. “ Obama və Biden administrasiyaları tərəfindən tətbiq edilən ABŞ sanksiyalarının ləğvi perspektivi irəli sürüldü,” o, DW-yə dedi. “ Human Rights Watch , Eritreyada dəhşətli insan haqları vəziyyətinin yaxşılaşmadığını tənqid etməkdə tamamilə haqlıdır.” “Müharibə son Efiopiya tarixində tez-tez real siyasi seçim olmuşdur. Lakin bunun həqiqətən baş verəcəyini proqnozlaşdırmaq mümkün deyil,” Treiber qeyd etdi. “Beynəlxalq vasitəçilik üçün hələ də yer var kimi görünür.” Tiqray ailələrinin üzləşdiyi yeni böhran. Bu videoya baxmaq üçün lütfən JavaScripti aktivləşdirin və HTML5 videosunu dəstəkləyən bir veb brauzerə yüksəltməyi düşünün. Azeb-Tadesse Hahn hesabatın hazırlanmasına kömək etdi. Bu məqalə əvvəlcə Alman dilində yazılmışdır.