ABŞ Prezidenti Donald Tramp çərşənbə axşamı bildirib ki, ABŞ İrana yenidən zərbə endirməli ola bilər və o, hücum əmrindən bir saat əvvəl onu təxirə salıb. Tramp bu şərhləri Tehranın ABŞ-İsrail müharibəsinə son qoymaq üçün yeni təklifindən sonra planlaşdırılan hərbi əməliyyatların bərpasını dayandırdığını dedikdən bir gün sonra verib. Tramp çərşənbə axşamı Ağ Evdə jurnalistlərə deyib: “Mən bu gün getmək qərarını verməkdən bir saat uzaqda idim”. O, İran liderlərinin razılaşma üçün yalvardığını əlavə edərək, yeni bir ABŞ hücumunun razılaşma əldə olunmazsa yaxın günlərdə baş verəcəyini bildirib. ABŞ təxminən üç ay əvvəl İsraillə başladığı müharibəni bitirmək üçün mübarizə aparır. Tramp daha əvvəl Tehranla razılaşmanın yaxın olduğunu demiş və oxşar şəkildə razılığa gəlməzsə İrana ağır zərbələr endirəcəyi ilə hədələmişdi. ABŞ prezidenti ölkə daxilində Hörmüz boğazını – qlobal neft və digər əmtəə tədarükü üçün əsas marşrutu yenidən açacaq bir razılaşma əldə etmək üçün güclü siyasi təzyiq altındadır. Qaz qiymətləri yüksək olaraq qalır və noyabrda konqres seçkiləri yaxınlaşdıqca Trampın reytinqi aşağı düşüb. Çərşənbə axşamı ABŞ vitse-prezidenti JD Vance Vaşinqton və Tehranın danışıqlarda böyük irəliləyiş əldə etdiyini və heç bir tərəfin hərbi kampaniyanın bərpasını görmək istəmədiyini söylədikdən sonra neft qiymətləri aşağı düşüb. O, “Biz burada kifayət qədər yaxşı vəziyyətdəyik” deyib. Ağ Evdə keçirilən brifinqdə jurnalistlərə danışan Vance , parçalanmış İran rəhbərliyi ilə danışıqlar aparmaqda çətinlikləri etiraf edib. O, “Bəzən komandanın danışıq mövqeyi tamamilə aydın olmur” deyib, buna görə də ABŞ öz qırmızı xətlərini aydınlaşdırmağa çalışır. O, həmçinin bildirib ki, Trampın siyasətinin bir məqsədi regionda nüvə silahlanma yarışının yayılmasının qarşısını almaqdır. İran hər hansı yeni hücuma cavab vəd edir. Tehranda İran parlamentinin milli təhlükəsizlik komitəsinin rəhbəri İbrahim Azizi X-də yazıb ki, hücumun dayandırılması Trampın İrana qarşı hər hansı bir addımın “həlledici hərbi cavabla üzləşmək” demək olduğunu anlaması ilə bağlıdır. İran dövlət mediası bildirib ki, Tehranın son sülh təklifi Livan da daxil olmaqla bütün cəbhələrdə hərbi əməliyyatların dayandırılmasını, ABŞ qüvvələrinin İrana yaxın ərazilərdən çıxarılmasını və ABŞ-İsrail hücumlarının səbəb olduğu dağıntılar üçün təzminat ödənilməsini nəzərdə tutur. IRNA xəbər agentliyinin məlumatına görə, xarici işlər nazirinin müavini Kazem Gharibabadi bildirib ki, Tehran həmçinin sanksiyaların qaldırılmasını, dondurulmuş vəsaitlərin azad edilməsini və ABŞ dəniz blokadasına son qoyulmasını istəyib. İran hesabatlarında təsvir edilən şərtlər, Trampın keçən həftə “zibil” adlandıraraq rədd etdiyi İranın əvvəlki təklifindən az dəyişmiş görünürdü. Reuters , Trampın fevralın sonunda başladığı müharibənin yenilənməsini qeyd edəcək zərbələr üçün hərbi hazırlıqların aparılıb-aparılmadığını müəyyən edə bilməyib. Tramp bazar ertəsi bildirib ki, Vaşinqton Tehranın nüvə silahı əldə etməsinin qarşısını alacaq bir razılaşma əldə edə bilsə, razı qalacaq. Pakistan mənbəyi təsdiqləyib ki, keçən ay yeganə sülh danışıqlarına ev sahibliyi etdikdən bəri tərəflər arasında mesajları çatdıran İslamabad , İranın təklifini Vaşinqtonla paylaşıb. Pakistan mənbəyi “Tərəflər öz hədəflərini dəyişməyə davam edirlər” deyərək, “Bizim çox vaxtımız yoxdur” əlavə edib. ABŞ-İsrail bombardmanı aprelin əvvəlində atəşkəs elan edilməzdən əvvəl İranda minlərlə insanın ölümünə səbəb olub. İsrail daha minlərlə insanı öldürüb və İranın dəstəklədiyi Hizbullah milislərini təqib etmək üçün işğal etdiyi Livanda yüz minlərlə insanı evlərindən didərgin salıb. İranın İsrailə və qonşu Körfəz dövlətlərinə endirdiyi zərbələr onlarla insanın ölümünə səbəb olub. İran atəşkəsi əsasən qüvvədə qalsa da, son vaxtlar İraqdan Körfəz ölkələrinə, o cümlədən Səudiyyə Ərəbistanı və Küveytə , görünür, İran və onun müttəfiqləri tərəfindən dronlar buraxılıb. Wall Street Journal çərşənbə axşamı üç ABŞ rəsmisinə istinadən bildirib ki, ABŞ gecə Hind okeanında İrana bağlı bir neft tankerini ələ keçirib. Hesabatda deyilir ki, Skywave kimi tanınan tanker mart ayında İran neftinin daşınmasındakı roluna görə ABŞ tərəfindən sanksiyaya məruz qalıb. Tramp və İsrailin Baş naziri Binyamin Netanyahu müharibəni İranın regional milislərə dəstəyini cilovlamaq, nüvə proqramını ləğv etmək, raket imkanlarını məhv etmək və İranlılar üçün öz hökmdarlarını devirmək üçün şərait yaratmaq məqsədilə başlatdıqlarını bildiriblər. Lakin müharibə hələ də İranı silah dərəcəsinə yaxın zənginləşdirilmiş uran ehtiyatından və qonşularını raketlər, dronlar və proksi milislərlə təhdid etmək qabiliyyətindən məhrum etməyib. İlin əvvəlində kütləvi üsyanla üzləşən İslam Respublikasının ruhanilər rəhbərliyi, mütəşəkkil müxalifət əlaməti olmadan supergüc hücumuna tab gətirib. ( Reuters )