Prezident Donald Trampın özündən eşidin: Səhmlər və əmtəələr asanlıqla gözardı edilə bilən kaprizlər göstərə bilər, lakin istiqraz bazarı “qışqıranda” diqqət yetirməlisən. Nəticədə, 2025-ci ilin aprelində istiqraz bazarında kəskin satış Trampı geniş “qarşılıqlı” tarif gündəmini dayandırmağa məcbur etdi. Bir daha, istiqraz treyderləri səs-küy salır. Lakin bu dəfə Trampın bazarı tezliklə sakitləşdirmək üçün çox şey edə biləcəyi aydın deyil. “İstiqraz bazarı əsasən neft qiymətlərinin yaratdığı qeyri-müəyyənliyə reaksiya verir və (Tramp) bizi saldığı problemdən necə çıxacağını bilmir”, – deyə Westwood Capital investisiya firmasının idarəedici partnyoru Daniel Alpert müsahibəsində bildirib. Başqa sözlə: İstiqraz treyderləri düşünməyə başlayırlar ki, son inflyasiya sıçrayışı – əsasən Hörmüz boğazı vasitəsilə neft axınlarını dayandıran müharibənin nəticəsi – Trampın iddia etdiyi kimi “qısa müddətli” olmaya bilər. Və bu, istiqraz qiymətlərini daha da aşağı salacaq. Bu, hamımız üçün, həm investorlar, həm də adi insanlar üçün bir problemdir. Həmkarlarım David Goldmanın faydalı bir analogiyası var: İstiqraz bazarını köhnə tərəzi kimi düşünün, bir tərəfində qiymətlər, digər tərəfində isə gəlirlilik (istiqrazın ödəyəcəyi faiz) var. Hal-hazırda, istiqraz qiymətləri bir sıra iqtisadi narahatlıqlar, o cümlədən: Artan inflyasiya, iqtisadi artımı üstələyən milli borc , istehlakçı borcu, İran müharibəsinin xərcləri, potensial faiz artımları, süni intellektin maliyyələşdirilməsi xərcləri ilə aşağı düşür. İstiqraz qiymətləri nə qədər aşağı düşsə, gəlirlilik bir o qədər yüksəlir. İnvestorlar əsasən hökumətlərə deyirlər ki, “əgər pulumu saxlamaq istəyirsinizsə, bunun üçün mənə daha çox ödəməli olacaqsınız”. Bu o deməkdir ki, hökumət (yəni vergi ödəyiciləri) milli borcu maliyyələşdirmək üçün daha çox xərcləyəcək, sosial xidmətlər üçün isə daha az pul qalacaq. Və ipoteka dərəcələri, avtomobil kreditləri və kredit kartları 10 illik Xəzinədarlıq gəlirliliyinə bağlı olduğundan, istehlakçılar bu zərurətləri maliyyələşdirmək üçün daha çox ödəyirlər. Bu, iqtisadi artımı ləngidə və potensial olaraq resessiyaya səbəb ola bilər (baxmayaraq ki, hələlik buna yaxın görünmürük). Çərşənbə axşamı istiqraz bazarı narahatlığı o qədər kəskin idi ki – 30 illik ABŞ Xəzinədarlıq gəlirliliyi 2007-ci ildən bəri ən yüksək səviyyəsi olan 5,2%-ə çatdı – hətta son həftələrdə bazarı bir neçə rekord yüksəkliyə çatdıran texnologiya səhmləri ətrafındakı eyforiyanı da dəlib keçməyi bacardı. S&P 500 ardıcıl üçüncü sessiyada düşdü. Səhm və əmtəə bazarları Trampın və digər dünya liderlərinin bəyanatlarına tez reaksiya versə də, istiqraz bazarı fərqli bir heyvandır. İranda müharibə təxminən üç ay əvvəl başlayandan bəri, Tramp bir neçə dəfə müharibənin “bitməyə çox yaxın olduğunu” israr edib. Demək olar ki, həmişə bu bəyanatlar səhmləri yüksəldib və neft qiymətlərini aşağı salıb, klassik Lucy-və-Charlie-Brown-futbol-anını xatırladıb.