ABŞ Ədliyyə Departamenti qeyd edir ki, standart yük konteynerlərinin qiymətləri 2019-cu ildən 2021-ci ilə qədər təxminən iki dəfə artıb. Singamas -ın baş icraçı direktoru Teo Sionq Senq qiymət sövdələşməsində iştirak etdiyi iddia edilən şəxslərdən biri kimi göstərilib. FOTO: GİN TAY, ST [SİNQAPUR] Sinqapurlu gəmiçilik veteranı Teo Sionq Senq də daxil olmaqla yeddi yük konteyneri şirkətinin rəhbəri Birləşmiş Ştatlar tərəfindən 2019-cu ilin noyabrından ən azı 2024-cü ilin yanvarına qədər quru konteynerlərin qiymətlərini müəyyən etmək üçün əlbir olmaqda ittiham edilib. Nəticədə, standart yük konteynerlərinin qiymətləri 2019-cu ildən 2021-ci ilə qədər təxminən iki dəfə artıb, ABŞ Ədliyyə Departamenti mayın 19-da verdiyi bəyanatda qeyd edib. Departament bildirib ki, bu iddia edilən sxem vasitəsilə dünyanın dörd ən böyük yük konteyneri istehsalçısı Covid-19 pandemiyası və sonrakı qlobal təchizat zənciri böhranı zamanı mənfəətlərini demək olar ki, yüz dəfə artırıblar. Bu dörd şirkət China International Marine Containers (CIMC) , CXIC Group Containers , Shanghai Universal Logistics Equipment və Singamas Container Holdings -dir. Yanvarın 22-də təqdim edilmiş və mayın 19-da açıqlanmış məhkəmə sənədlərinə əsasən, dörd şirkətin – CIMC , CXIC Group Containers , Shanghai Universal Logistics Equipment və dördüncü, adı açıqlanmayan bir şirkətin rəhbərlərinin 2019-cu il noyabrın 14-də və ya bu tarixdə Çinin Şençjen şəhərindəki CIMC -nin qərargahında görüşdüyü iddia edilir. Orada onlar, hər bir konteyner istehsal xəttinin gündəlik işləyə biləcəyi növbələrin və saatların sayını məhdudlaşdırmaq, həmçinin konteyner firmalarının razılaşdırılmış kvotalara əməl etdiyinə əmin olmaq üçün video nəzarətdən istifadə etmək də daxil olmaqla, bir neçə vasitə ilə yük konteynerlərinin istehsalını məhdudlaşdırmağa razılaşdıqları güman edilir. ASİYANI DEKODLA Yeni qlobal düzəndə Asiyada naviqasiya edin. Məlumatları e-poçtunuza alın. Onların həmçinin ayrılmış paydan daha çox istehsal edən hər hansı bir firma üçün maliyyə cəzaları müəyyən etdiyi də bildirilir. Görüş zamanı firmaların nümayəndələri iddia ediblər ki, Singamas və başqa bir adı açıqlanmayan şirkət daha sonra razılaşmaya qoşulacaq. Təxminən bir həftə sonra, Singamas -ın bir rəhbərinin baş icraçı direktoru Teo -ya “bütün (altı) fabrikin” 2019-cu il dekabrın 3-də Şanxayda “istehsal gücü və (konteyner sənayesinin) sağlam inkişafını” müzakirə etmək üçün görüşəcəyini bildirdiyi deyilir. Altı fabrik daha əvvəl görüşən dörd firmaya, həmçinin Singamas -a və digər adı açıqlanmayan şirkətə aid olanları nəzərdə tuturdu. Singamas , Teo -nun icraçı sədri olduğu gəmiçilik şirkəti Pacific International Lines (PIL) -in törəmə şirkətidir. Həmçinin Sinqapur Biznes Federasiyasının (SBF) sədri olan və Sinqapur İqtisadi Dayanıqlılıq İşçi Qrupunda yer alan Teo -ya daha sonra konteyner istehsalını süni şəkildə məhdudlaşdırma planları barədə məlumat verildiyi iddia edilir. Razılaşma 2020-ci ilin fevralında rəsmiləşdirilib və növbəti ay altı firma tərəfindən imzalanıb. 2020-ci ilin sentyabrında, iddia edilən sui-qəsdçilərin ABŞ , Avropa , Çin və başqa yerlərdə yerləşən müəyyən müştərilər üçün istehsal edəcəkləri yük konteynerlərinin sayını məhdudlaşdırmağa razılaşdıqları bildirilir, baxmayaraq ki, məhkəmə sənədlərində ətraflı məlumat verilmir. 2022-ci ilin iyulunda Teo -nun öz firmasının digər rəhbərləri ilə görüşdə Singamas -ın gündəlik iş saatı məhdudiyyətləri əvəzinə aylıq ümumi kvotaya üstünlük verdiyini söylədiyi iddia edilir. Məhkəmə sənədləri bu dəyişikliyin ən azı 2022-ci ilin sentyabrından 2023-cü ilin noyabrına qədər həyata keçirildiyini göstərir, Teo -ya həmin aylar üçün “ümumi icazə verilən tutum” və “icazə verilən kvota”nı əks etdirən nümunə sənədinin təqdim edildiyi iddia edilir. Nəticədə, 20 futluq yük konteynerlərinin qiymətləri 2019-cu ildən 2021-ci ilə qədər təxminən 1,600 ABŞ dollarından 3,500 ABŞ dollarından çox artaraq iki dəfədən çox yüksəldi. Daha böyük konteyner ölçülərində də oxşar qiymət artımları müşahidə edildi, məhkəmə sənədləri əlavə edir ki, CIMC -nin konteyner istehsalı biznesinin mənfəəti 2019-cu ildə 137 milyon yuan (25.7 milyon S$) -dan 2021-ci ildə 11.3 milyard yuana yüksəldi. Bu arada, Singamas -ın xalis gəliri 2019-cu ildə təxminən 110 milyon ABŞ dolları zərərdən 2021-ci ildə təxminən 186.8 milyon ABŞ dolları mənfəətə çevrildi. ABŞ məhkəmə sənədlərində həmçinin sövdələşməni gizlətmək cəhdləri də iddia edilir. Orada qeyd olunur ki, 2019-cu ilin dekabrında Teo , altı şirkətin görüşü haqqında Singamas rəhbərinin hesabatına e-poçt vasitəsilə cavab verərək, “biz də aşağı profil saxlamaq lazımdır” dediyi iddia edilir. O, həmçinin Singamas idarə heyətinin üzvünün məsələni müzakirə edən e-poçt yazışmasını silmək təklifi ilə razılaşdığı iddia edilir. 2022-ci ilin martında, başqa bir Singamas rəhbəri Teo tərəfindən firmanın 2021-ci il illik nəticələri haqqında investor təqdimatı üçün hazırlanmış slayd dəstinə baxaraq, Teo -ya “anti-trast məsələsi səbəbindən” bazar intizamı mövzusunun çıxarılmasını tövsiyə etdi. İttiham olunan rəhbərlərdən biri, Singamas -ın marketinq direktoru, Çin vətəndaşı Vik Ma -dır, o, aprelin 14-də Honq Konqa uçmağa cəhd edərkən Fransada həbs edilib. ABŞ -ın Baş Prokuror Köməkçisi vəzifəsini icra edən Omeed A Assefi bildirib ki, o, hazırda ABŞ -a ekstradisiyasını gözləyir. İttiham olunan digər şəxslər 2020-ci ilin avqustunda firmanın sədri olmazdan əvvəl CIMC -nin prezidenti və baş icraçı direktoru olan May Bolianq ; CIMC -nin vitse-prezidenti Huanq Tianhua ; CIMC -nin Əməliyyat İdarəetmə Mərkəzinin baş meneceri Van Yonqbo ; Shanghai Universal Logistics Equipment -in baş meneceri Li Qianmin ; və CXIC Group Containers -ın baş icraçı direktoru Zhanq Yuqianq -dır. Hamısı Çin vətəndaşlarıdır. The Straits Times şərh almaq üçün Teo və Singamas ilə əlaqə saxlayıb. THE STRAITS TIMES