İran müharibəsi ndən yaranan enerji şoku Avropa iqtisadiyyatı na getdikcə daha dərindən nüfuz edir, eyni zamanda böyüməyə təsir edir və qiymətləri yüksəldir, bu da siyasətçiləri dilemma qarşısında qoyur, cümə axşamı açıqlanan geniş məlumatlar göstərdi. Əksər iqtisadçılar bunun hələ də 1970-ci illərin enerji şoklarını müşayiət edən yüksək inflyasiya və durğun böyümənin açıq-aşkar "staqflyasiya" qarışığı ilə müqayisə edilə bilməyəcəyini desələr də, bu, COVID-19 pandemiyası ndan sonra yaranan və milyonlarla ev təsərrüfatının hələ də üzləşdiyi yaşayış xərcləri böhranını daha da ağırlaşdıracaq. Bu da öz növbəsində mərkəzi bankların faiz dərəcələri ilə bağlı qərarlarını və region hökumətlərinin yüksək yanacaq xərcləri ilə üzləşən istehlakçılara hansı dəstəyi təklif edəcəyini çətinləşdirir. Cümə axşamı açıqlanan S&P Global sorğusuna görə, Avrozonada fəaliyyət may ayında son iki il yarımın ən kəskin sürəti ilə azalıb, çünki yaşayış xərclərinin artması dominant xidmət sektorunda tələbi zəiflədib və giriş qiymətləri inflyasiyasını son üç il yarımın ən yüksək səviyyəsinə çatdırıb. Ayrı-ayrılıqda, Avropa Komissiyası Avrozonanın iqtisadiyyatı üçün böyümə proqnozlarını aşağı saldı və enerji qiymətlərinin yalnız bu ilin sonuna qədər pik həddə çatması halında onların daha da azala biləcəyini etiraf etdi. Avrozonadan kənarda, Böyük Britaniya şirkətləri İran müharibəsi nin iqtisadi təsiri ilə ölkədəki siyasi qeyri-müəyyənliyin birləşməsi nəticəsində bir ildən çox müddətdə fəaliyyətlərində ən geniş azalmanı yaşadı. S&P Global -ın Flash Euro Zone Composite Purchasing Managers' Index (PMI) may ayında 48.8-dən 47.5-ə düşərək oktyabr 2023 -cü ildən bəri ən aşağı səviyyəyə çatdı və Reuters sorğusunun aprel ayından dəyişiklik gözləməyən proqnozundan aşağı oldu. Bu göstərici blokun özəl sektorunda ardıcıl ikinci ay daralmanı qeyd etdi. 50.0-dan aşağı PMI fəaliyyətin yavaşlamasını göstərir. JP Morgan analitikləri qeyd ediblər ki, "Bu, 2023-cü ilin sonu ndan bəri ən zəif səviyyədir və ilk baxışdan iqtisadiyyatın may ayında durğunluq yaşadığını göstərir." Avropanın ən böyük iqtisadiyyatı olan Almaniyada özəl sektor fəaliyyəti may ayında ardıcıl ikinci ay daraldı, Fransada isə PMI yanacaq və enerji xərcləri təzyiqlərini, eləcə də ümumi iqtisadi narahatlığı aşağı istehsalın səbəbi kimi göstərərək son beş il yarımın ən aşağı səviyyəsinə düşdü. Ayrı bir açıqlamada, Bundesbank Almaniyada inflyasiyanın artdığını və ikinci rübdə iqtisadi böyümənin yəqin ki, sabit qalacağını bildirdi. Avrozonada ümumi tələbat kəskin şəkildə pisləşdi. Özəl sektorda yeni sifarişlər 18 ayın ən sürətli tempi ilə azaldı, yeni ixrac sifarişləri isə yanvar 2025 -ci ildən bəri ən kəskin sürətlə azaldı. Xidmətlərdə yeni biznes kəskin şəkildə azaldı, aprel ayında artan zavod tələbatı isə yenidən azalmaya keçdi. Avrozonanın iqtisadiyyatının dominant sürücüsü və istehlakçı tələbatının əsas göstəricisi olan xidmət fəaliyyəti fevral 2021 -ci ildən bəri ən kəskin sürətlə daraldı, aprel ayındakı 47.6-dan 46.4-ə düşdü, sorğu isə 47.7-yə mülayim artım gözləyirdi. Ümumi istehsal PMI, eləcə də əsas göstəriciyə daxil olan istehsal göstəricisi azaldı. Üstəlik, bu rəqəmlər, yəqin ki, təchizat problemləri səbəbindən zavod mallarının çatdırılma müddətlərinin COVID-19 -dan bəri ən pis səviyyəyə çatması ilə yanlış şəkildə yüksək göstərilmişdi. Eyni zamanda, xərc təzyiqləri kəskin şəkildə gücləndi. Giriş qiymətləri inflyasiyası üç il yarımın ən yüksək səviyyəsinə sürətləndi, kompozit PMI göstərdi. Müştərilərdən alınan qiymətlər də 38 ayın ən sürətli tempi ilə artdı, baxmayaraq ki, aprel ayından yalnız bir qədər sürətli idi. S&P Global xəbərdarlıq etdi ki, qiymət göstəriciləri yaxın aylarda inflyasiyanın 4%-ə yaxın olacağını göstərir. Əmək bazarı daha da pisləşdi. Avrozonada şirkətlər ardıcıl beşinci ay işçi qüvvəsini azaltdı, iş itkilərinin tempi noyabr 2020 -ci ildən bəri ən kəskin idi – və pandemiya istisna olmaqla, avqust 2013 -cü ildən bəri ən böyük idi. Xidmət şirkətləri 2021-ci ilin əvvəli ndən bəri ilk dəfə işçi qüvvəsini azaltdı, istehsalatda isə işçi sayı yenidən azaldı. Avropa Mərkəzi Bankı keçən ayın sonunda faiz dərəcələrini dəyişməz saxladı, lakin iyun ayında artıracağı gözlənilir. Lakin indi sual ondan ibarətdir ki, iqtisadiyyatdakı zəiflik onu bundan sonra yenidən fasilə verməyə inandıracaqmı. Capital Economics -dən Andrew Kenningham dedi: "Burada AMB İdarə Heyəti ni iyun ayında faiz dərəcələrini 25 baza bəndi artırmaq planlarından çəkindirəcək heç nə yoxdur, nə də tənəzzül riskləri ilə bağlı narahatlıqları azaldacaq heç nə yoxdur." Rəsmi məlumatlara görə, ümumi valyuta zonasında inflyasiya aprel ayında 3.0% səviyyəsində qaldı ki, bu da AMB -nin 2.0% hədəfindən yuxarıdır. Avropa Komissiyası cümə axşamı bildirdi ki, indi Avrozonada istehsal artımının 2025 -ci ildəki 1.3%-dən 2026 -cı ildə 0.9%-ə qədər yavaşlayacağını, 2027 -ci ildə isə 1.2% artım olacağını proqnozlaşdırır. Noyabr ayındakı son proqnozlarında gözləntilər müvafiq olaraq 1.2% və 1.4% idi. Lakin Avropa İqtisadiyyat Komissarı Valdis Dombrovskis bildirdi ki, enerji qiymətlərinin 2026-cı ilin sonu na qədər pik həddə çatmadığı daha əlverişsiz ssenaridə bu proqnozlar təxminən yarıya enəcək.