VATİKAN ŞƏHƏRİ , 25 may: Papa Leon bazar ertəsi süni intellekt sistemlərinin inkişafını yavaşlatmaq üçün beynəlxalq tənzimləməyə çağıran ilk əsas sənədini yayımladı. O, bu sistemlərin dezinformasiya yaydığını və dünyanı sonsuz müharibə yoluna sala biləcəyini bildirdi. Aşağıda 43.000 sözdən ibarət “Magnifica Humanitas” (Möhtəşəm İnsanlıq) adlı ensiklikdən parçalar verilmişdir. SÜNİ İNTELLEKT SİSTEMLƏRİ HAQQINDA *“İnkişafın əsas hərəkətverici qüvvələri, bir çox Hökumətlərin imkanlarını aşan resurslara və müdaxilə qabiliyyətinə malik olan özəl, çox vaxt transmilli tərəflərdir. Texnoloji güc beləliklə, görünməmiş, əsasən 'özəl' bir xüsusiyyət kəsb edir ki, bu da belə bir gücü ümumi rifaha doğru yönəltməyi, idarə etməyi və istiqamətləndirməyi daha da çətinləşdirir.” *“Belə bir güc bir neçə nəfərin əlində cəmləşdikdə, o, qeyri-şəffaf olmağa və ictimai nəzarətdən yayınmağa meyllidir, bu da yeni asılılıqlar, istisnalar, manipulyasiyalar və bərabərsizliklər yaradan təhrif olunmuş inkişaf formaları riskini artırır.” *“Ehtiyatlılığa, ciddi qiymətləndirməyə və hətta bəzən Süni İntellektin qəbul edilməsində daha yavaş tempə çağırmaq tərəqqiyə qarşı çıxmaq demək deyil; əksinə, bu, insan ailəsi üçün məsuliyyətli qayğının təzahürüdür.” *“Etikanı abstrakt şəkildə çağırmaq kifayət deyil; möhkəm hüquqi çərçivələr, müstəqil nəzarət, məlumatlı istifadəçilər və məsuliyyətindən boyun qaçırmayan siyasi sistem tələb olunur.” *“ Süni İntellektin istifadəsi, xüsusilə ictimai mallara və fundamental hüquqlara toxunduqda, aydın meyarlar və effektiv nəzarət tərəfindən idarə olunması vacibdir. ... Məlumatların mülkiyyəti yalnız özəl əllərdə qala bilməz, lakin müvafiq şəkildə tənzimlənməlidir.” MÜHARİBƏ HAQQINDA *“Rəqəmsal inqilab münaqişənin təbiətini dəyişir. Ənənəvi müharibə ilə yanaşı, kiberhücumlar, informasiya manipulyasiyası, təsir kampaniyaları və strateji qərarların avtomatlaşdırılması kimi hibrid formalar mövcuddur.” *“Müdafiə üçün yaradılan şeylər tez bir zamanda hücum üçün istifadə edilə bilər və müdafiə ilə təcavüz arasındakı incə xətt bulanıqlaşır. Süni İntellekt mülki əhalinin müdafiəsini və qorunmasını artıra bilsə də, o, güc tətbiqi üçün həddi aşağı sala, insanları məsuliyyətdən qoruya və düşmənin statistikaya, qurbanın isə 'girov zərərə' endirildiyi bir mədəniyyəti təşviq edə bilər.” *“Bizim dövrümüzdə, resursların mövcudluğu və hökmranlıq qabiliyyətinin gündəliyi və qərar qəbul etmə meyarlarını diktə etməyə meylli olduğu bir güc mədəniyyəti kök salır. ... Bu güc mədəniyyəti cəmiyyətə sızır, münasibətləri və davranışları dəyişir və müharibəni normallaşdıraraq, getdikcə daha böyük hərbi gücə can ataraq, çoxtərəfliliyin böhranından istifadə edərək və alternativin olmadığını israr edən yalançı realizmi qidalandıraraq böyüyür.” *“Bu gün ... biz ictimai diskursda və yenidən silahlanma ilə bağlı qərarlarda əsl paradiqma dəyişikliyinin şahidi oluruq, müharibənin beynəlxalq siyasətin bir aləti kimi narahatedici şəkildə canlanması ilə, halbuki əvvəllər onun istifadəsini məhdudlaşdıran etik prinsiplər aşınır.” *“Hərbi-sənaye kompleksinin böyüməsi mövcud siyasi mənzərənin müəyyənedici xüsusiyyətinə çevrilmişdir. ... İqtisadi maraqlar, hərbi aparat və siyasi qərarlar arasındakı sıx əlaqə 'silahlı millət' yaradır ki, burada müharibə siyasətin təbii uzantısı kimi görünür və silah bazarı hərbi qərarların arxasında müstəqil hərəkətverici qüvvəyə çevrilir.” *“Müharibədə Süni İntellektin inkişafı və istifadəsi ən ciddi etik məhdudiyyətlərə tabe olmalıdır ... ölümcül və ya başqa cür geri dönməz qərarları süni sistemlərə həvalə etmək yolverilməzdir.” DEZİNFORMASİYA, GƏNCLƏRİN TƏHSİLİ, İŞÇİ HÜQUQLARI *“Demokratiya yalnız qaydalardan və prosedurlardan ibarət deyil, hər şeydən əvvəl faktlarla möhkəm uyğunluqdan və fərdlərin və bütövlükdə cəmiyyətin rifahına səmimi bağlılıqdan ibarətdir. Həqiqətə biganəlik yavaş-yavaş, lakin qəti şəkildə totalitarizmə doğru enişə aparır.” *“Valideynlərin təkbaşına diqqəti və vaxtı pula çevirən biznes modellərinin təsirinə müqavət göstərməsi çətindir. Buna görə də, siyasətçilər, təhsil müəssisələri və ailələr arasında bu vəzifədə böyükləri konkret şəkildə dəstəkləyə biləcək bir ittifaq yaratmaq vacibdir.” *“Avtomatlaşdırma, robototexnika və Süni İntellektin yaxınlaşması işin strukturunu sürətlə dəyişdirir. Deyilir ki, bu, hər kəs üçün böyük irəliləyişlər gətirəcək. Lakin reallıqda, işləməyin 'yeni yolları' mütləq daha yaxşı deyil.” *“Məşğulluq imkanlarının qorunması və fərdin əvəzolunmaz rolu ümumi qayda olaraq qalmalıdır. Daha böyük mənfəət əldə etmək məqsədi iş yerlərini sistematik şəkildə qurban verən seçimlərə haqq qazandıra bilməz.” *“ Süni İntellekt və robototexnika dövründə, heç vaxt olmadığı qədər, artıq yalnız bazarın 'görünməz əlinə' etibar etmək mümkün deyil. ... Bir çox iqtisadi qərarlar milli sərhədləri aşdığı üçün, xüsusilə ən həssas ölkələr və insanlar üçün ümumi strategiyalar müəyyən edə biləcək beynəlxalq əməkdaşlığa da ehtiyac var.”