Binyamin Netanyahu bildirib ki, İsrail ordusuna Qəzza zolağının 70%-nə nəzarəti ələ keçirmək əmri verib. Bu addım onsuz da kövrək olan atəşkəsi pozmaq və onsuz da dağıdılmış ərazidə fəlakətli humanitar şərait yaratmaq təhlükəsi daşıyır. ABŞ-ın vasitəçiliyi ilə oktyabr ayında əldə edilmiş atəşkəsə əsasən, İsrail ordusu işğal olunmuş ərazinin 53%-nə birbaşa nəzarət edən demarkasiya xəttinə çəkilmişdi. O vaxtdan bəri İsrail qüvvələri mövqelərini qərbə, Həmasın nəzarətində olan zolağın yarısına doğru davamlı olaraq irəliləyib və bu xəttin qərbində getdikcə genişlənən heç kimin torpağı elan edərək, ora kimin daxil ola biləcəyinə qərar vermək və təhlükə kimi qəbul edilən hər kəsə atəş açmaq hüququna malik olduqlarını iddia ediblər. Son günlər İsrailin dəstəklədiyi silahlı milislər atəşkəs xətti boyunca ərazini boşaltmaqda aparıcı rol oynayaraq, sakinlərdən evlərini və ya sığınacaqlarını tərk etmələrini tələb ediblər. Səkkiz aylıq atəşkəs dövründə İsrail qüvvələri zolağı ayıran “sarı xətt”in əhatə dairəsində olan Fələstinlilərə atəş açmağa və qərbi Qəzzanın dərinliklərində hava zərbələri endirməyə davam edərək, atəşkəs başlayandan bəri 900-dən çox Fələstinlini öldürüblər. İşğal olunmuş İordan çayının qərb sahilindəki bir yaşayış məntəqəsində keçirilən konfransda çıxış edən, yaxın bir neçə ayda keçiriləcək seçkilər öncəsi siyasi sağ qalmaq uğrunda mübarizə aparan Netanyahu , İsrailin ərazi hədəflərinin miqyasını açıqlayıb. İsrailin baş naziri deyib: “Biz hazırda Həması sıxışdırırıq. Biz indi zolaqdakı ərazinin 60%-nə nəzarət edirik. Bilirsiniz, biz 50-də idik, 60-a keçdik. Mənim göstərişim … 70%-ə keçməkdir.” Müdafiə naziri İsrail Katz çərşənbə günü bildirib ki, hökumətin əsas məqsədi çox sayda Fələstinlinin Qəzzanı “könüllü miqrasiya” adlandırdığı yolla tərk etməsidir, lakin insan haqları fəalları bunu Qəzza daxilində yaşayış şəraitini dözülməz etməklə etnik təmizləmə üçün uzunmüddətli plan kimi təsvir edirlər. İsrailin hərbi nəzarətinin genişləndirilməsi oktyabr atəşkəsinin, onu təsdiqləyən BMT Təhlükəsizlik Şurasının qətnaməsinin və Donald Trampın 20 bəndlik sülh planının birbaşa pozulması olacaqdı. Bu plan Qəzzanı gələcək sülh danışıqları gözlənilənə qədər İsrail və Həmasın idarə etdiyi hissələrə ayıran müvəqqəti “sarı xətt” müəyyən etmişdi. Tramp planında həmçinin deyilirdi: “Heç kim Qəzzanı tərk etməyə məcbur edilməyəcək və getmək istəyənlər bunu sərbəst şəkildə edə biləcək və sərbəst şəkildə qayıda biləcəklər. Biz insanları qalmağa təşviq edəcək və onlara daha yaxşı Qəzza qurmaq imkanı təklif edəcəyik.” Avropa Xarici Əlaqələr Şurasının qonaq tədqiqatçısı Muhammad Shehada deyib: “ Netanyahu indi bütün Tramp razılaşmasını, Qəzza üçün çərçivəni etibarsız elan edir. Qısası, bu deməkdir. Bunu başqa cür izah etmək mümkün deyil.” İsrail qüvvələri öz zonalarındakı qalan binaları sistematik şəkildə dağıdıblar, buna görə də Qəzzanın 70%-nə qədər genişlənməsi o demək olacaq ki, müharibədən sağ çıxan 2.2 milyon Fələstinli onsuz da həddindən artıq sıx olan orijinal ərazilərinin üçdə birindən az hissəsinə sıxışdırılacaq. “Oradakı şərait onsuz da dəhşətlidir. Bu, planetin ən sıx məskunlaşmış yeridir,” Shehada deyib. “Hər kvadrat metrdə başqa bir köçkün ailə, başqa bir müvəqqəti çadır və ya hansısa bir doğaçlama sığınacaq var. Beləliklə, fiziki olaraq gedəcək yeri olmayan bir çox insan üçün bu, ölüm hökmü olacaq.” İsrail ordusunun sözçüsü Netanyahunun 70% təhdidi ilə bağlı şərh tələbini “siyasi eşelona” yönləndirib. İsrail qüvvələri atəşkəs dövründə nəzarət etdikləri ərazini davamlı olaraq genişləndirirlər. Bazar günü Qəzzada fəaliyyət göstərən humanitar agentliklərin rəhbərləri üçün BMT-nin brifinqi ən son müdaxilələrdən bəzilərini qeydə alıb. Məsələn, şimaldakı Cəbəliyyə rayonunda, Guardianın gördüyü BMT təqdimatında deyilirdi: “Tankların irəliləməsi gündəlik olaraq bildirilirdi – dronlar sarı xəttə yaxın hər hansı hərəkəti hədəf alırdı.” İsrail tanklarının cənubdakı Xan Yunis şəhərinin şərqində də irəlilədiyi bildirilib. BMT brifinqində Qəzza hərbi lideri Əşrəf əl-Mansi tərəfindən idarə olunan İsrailin dəstəklədiyi Həmas əleyhinə milisə istinad edilərək, onun keçən həftə Cəbəliyyə ətrafındakı sarı xətdən qərbə doğru irəlilədiyi bildirilib. Tam ekranda görünüş Sarı blok oktyabr atəşkəsindən bəri Qəzza zolağının İsrail və Fələstin zonalarını ayıran “sarı xətti” göstərir. Fotoqraf: Ariel Schalit/AP Bu cür milislər sarı xətt boyunca getdikcə daha aktiv olublar, görünür, İsrail ordusu üçün şok qoşunları kimi fəaliyyət göstərərək, Həmasa hücumlar həyata keçirir, eyni zamanda sarı xətt yaxınlığındakı Fələstinli sakinlərdən evlərini tərk etmələrini tələb edirlər. Qəzzanın cənubundakı Deyr əl-Balahın şərqində yaşayan 26 yaşlı Vael Nayef Əbu əl-Ajeen bildirib ki, ailəsi bu ayın əvvəlində milislər tərəfindən evlərindən çıxarılıb. “Günorta saat 1 radələrində milislərə bağlı silahlı şəxslər ərazimizə daxil oldular. Onlar oradakı Əbu əl-Ajeen ailəsinin evlərinə gedərək, onlara ərazidəki bütün evləri boşaltmaq üçün axşam saat 10-a qədər vaxtları olduğunu bildirdilər,” Ajeen deyib. “Onlara daşıya biləcəkləri hər hansı mebel və əşyaları götürmələri və evləri mümkün qədər boşaltmaları tapşırıldı. Onlara həmçinin əlaqə saxlanılıb icazə verilməyincə qayıtmamaları söylənildi. “Nəticədə, hər kəs təşvişə düşdü və insanlar tədricən ərazini demək olar ki, tamamilə boşaldana qədər evlərini tərk etməyə və mebellərini, daşıya biləcəkləri əşyalarını köçürməyə başladılar.” Monitorinq qrupu olan Silahlı Münaqişə Yeri və Hadisə Məlumat Layihəsinin tədqiqatçısı Nasser Khdour deyib: “Biz görmüşük ki, milislər təkcə Həmasa hücum etmir, həm də öz xəttlərinə yaxın yaşayan sakinləri daha qərbə doğru itələməyə kömək edirlər. “Biz bu ərazilərdə yaşayan mülki şəxslərin öldürülməsi, həbs edilməsi və qaçırılmasını görmüşük və son vaxtlar milislərin patrul fəaliyyətində də artım var.” Noyabr ayında qəbul edilmiş BMT Təhlükəsizlik Şurasının qətnaməsi atəşkəsin monitorinqini Trampın təyin etdiyi Sülh Şurasına həvalə etmişdi. Bu şura bolqar BMT veteran diplomatı Nikolay Mladenovu “ Qəzzada yüksək nümayəndə” təyin etmişdi. Mladenov keçən həftə təhlükəsizlik şurasına verdiyi hesabatına görə geniş tənqid olunmuşdu. Hesabatda atəşkəsin uğursuzluqlarının əsas səbəbi kimi Həmas göstərilmiş, o, silahsızlanmaqdan imtina etməkdə ittiham edilmiş, lakin İsrail öz pozuntularına görə məsuliyyətə cəlb edilməmişdi. Həmas bildirib ki, İsrail atəşkəsin birinci mərhələsi üzrə öhdəliklərini yerinə yetirdikdən, xüsusilə Qəzzanın bombardmanını dayandırdıqdan və orijinal sarı xəttə çəkildikdən sonra silahsızlanmanı müzakirə etməyə hazırdır. Bir neçə İsrail-Fələstin gizli danışıqlarında iştirak etmiş İsrail analitiki Gershon Baskin orijinal atəşkəs planının çökməsinə inandığını bildirib. O deyib: “Mənim başa düşdüyümə görə, Həmasla danışıqlar bitib. Amerikalılar Həmasa silahsızlanma planı üzrə təklif verdilər, bu plan Həmasın iki ay əvvəl tələb etdiyi bütün şeyləri nəzərə alırdı, lakin Həmas cavab vermədi.” Baskin hesab edir ki, ABŞ indi İsrailin idarə etdiyi “yaşıl” zonada yenidənqurma işləri aparmağı hədəfləyən ehtiyat plana keçəcək və yalnız Həmas və ya digər radikal qruplarla əlaqəsi yoxlanılmış Fələstinlilərin Həmasın idarə etdiyi “sarı” zonadan ora köçməsinə icazə verəcək. Baskin deyib: “Nəticədə, Amerikalılara görə, sarı zonada qalan yeganə insanlar Həmas və digər silahlı qruplardır. Və sonra İsrail onlarla istədiyi kimi məşğul olmaqda sərbəst olacaq. Bu düşüncədir, bu planlaşdırmadır və mən yaxın həftələr və aylarda bunun baş verdiyini görürəm.”