ABŞ Prezidenti Donald Tramp cümə günü Ağ Evin Vəziyyət Otağında məsləhətçiləri ilə görüş keçirib, lakin İran atəşkəsinin uzadılması və Hörmüz boğazının yenidən açılması ilə bağlı razılaşma barədə hələ qərar verməyib. İran razılaşmanın yekunlaşmadığını bildirib. Görüşdən əvvəl Tramp “yekun qərar” vermək istədiyini söyləmişdi. Yüksək rütbəli administrasiya rəsmisi daha sonra milli təhlükəsizlik köməkçiləri ilə təxminən iki saat davam edən görüşün qərar qəbul edilmədən başa çatdığını bildirib. İctimaiyyətə şərh vermək səlahiyyəti olmayan və adının çəkilməməsi şərti ilə danışan rəsmi bildirib ki, Tramp yalnız “qırmızı xətlərini təmin edən” və İranın nüvə ambisiyalarını cilovlayan bir razılaşma imzalayacaq. Tramp , Associated Press və digər xəbər agentliklərinin ABŞ və İran danışıqçılarının ilkin razılaşma əldə etdiyini bildirməsindən bir gün sonra yüksək səviyyəli danışıqları təsdiqləyib. Razılaşma İranın mübahisəli nüvə proqramı ilə bağlı yeni danışıqlar aparılarkən kövrək atəşkəsi 60 gün uzadacaq. Tramp sosial mediada yazıb ki, “ İran heç vaxt nüvə silahına və ya bombasına sahib olmayacağına razılaşmalıdır”. O, boğazın beynəlxalq naviqasiya üçün yenidən açılmalı və bütün dəniz minalarının məhv edilməli olduğunu bildirib. İranın əsas danışıqçısı cümə günü bildirib ki, “zəmanətlərə və ya sözlərə etibar etmir”, yalnız hərəkətlərə inanır. Bu, ABŞ və İsrailin son bir ildə nüvə danışıqları apararkən İrana iki dəfə hücum etməsindən sonra davam edən etibarsızlığı vurğulayır. Məhəmməd Baqer Qalibaf X-də yazıb: “Digər tərəf hərəkət etməzdən əvvəl heç bir addım atılmayacaq. Biz danışıqlar yolu ilə deyil, raketlər vasitəsilə güzəştlər əldə edirik.” Nüvə məsələləri həll olunmamış qalır. Daha sonra, lakin Trampın görüşü başa çatmazdan əvvəl, İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü İsmayıl Baqayi dövlət yayımçısına bildirib ki, razılaşma “hələ yekunlaşmayıb”. Cümə axşamı ABŞ vitse-prezidenti J D Vans danışıqçıların İranın nüvə proqramı ilə bağlı ümumi şərtləri razılaşdırmağa çalışdıqlarını, detalların isə sonrakı danışıqlarda həll ediləcəyini irəli sürüb. Lakin Baqayi cümə günü bildirib ki, İran rəsmiləri “müharibənin sonuna diqqət yetirirlər və bu məqamda nüvə planının detallarını müzakirə etmirlər”. İran həmçinin hər hansı bir razılaşmanın İsrail və İranın dəstəklədiyi Livanın Hizbullah yaraqlıları arasında atəşkəsi əhatə etməsini istəyir, burada nominal atəşkəsə baxmayaraq döyüşlər güclənib. Və İslam Respublikası milyardlarla dollar dondurulmuş vəsaitin sərbəst buraxılmasını istəyir. İran parlamentinin milli təhlükəsizlik komissiyasına rəhbərlik edən və yüksək rütbəli liderlərə yaxın olan İbrahim Azizi cümə günü sosial mediada yazıb ki, İran “şərtləri müəyyən edir: nağd pula nağd pul, kreditə kredit, heç nəyə heç nə”. Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyinin (BAEA) məlumatına görə, İslam Respublikasının 60 faiz təmizliyə qədər zənginləşdirilmiş 440,9 kiloqram (972 funt) uranı var ki, bu da silah dərəcəli 90 faiz səviyyəsindən qısa, texniki bir addımdır. İran uzun müddətdir ki, nüvə proqramının sülh xarakterli olduğunu iddia edir və ehtiyatı verməyə ictimai şəkildə öhdəlik götürməyib. Onun keçən il ABŞ zərbələri nəticəsində ciddi zədələnmiş üç nüvə obyektinin altında basdırıldığına inanılır. Tramp cümə günü razılaşmanın bir hissəsi olaraq ehtiyatın çıxarılması ilə bağlı dəfələrlə irəli sürdüyü tələbinə qayıdıb. Material ABŞ tərəfindən, İran və BAEA ilə koordinasiyalı şəkildə “çıxarılacaq və MƏHV EDİLƏCƏK”, o yazıb. Razılaşma Hörmüz boğazını yenidən açacaq. Təklif olunan memorandumda aydın şəkildə göstərilir ki, İran Hörmüz boğazına rüsum tətbiq edə bilməyəcək və həyati əhəmiyyətli su yolundan bütün minaları 30 gün ərzində çıxarmalı olacaq, ictimaiyyətə şərh vermək səlahiyyəti olmayan və adının çəkilməməsi şərti ilə danışan ABŞ rəsmisi bildirib. ABŞ İran limanlarına qoyduğu blokadanı tədricən qaldıracaq və sanksiyaları yumşaltmağa razılaşaraq İranın daha çox neft satmasına imkan verəcək. Baqayi bildirib ki, boğazın əks tərəflərində yerləşən İran və Oman onu idarə edəcək və “öz milli maraqlarına və beynəlxalq ictimaiyyətin maraqlarına əsaslanaraq” tranzit üçün “mexanizmlər qəbul edəcəklər”. İran Xarici İşlər Naziri Abbas Araqçi X-də yazıb ki, o, “hər hansı bir təhdid qarşısında” həmrəylik ifadə edib. Çərşənbə günü Tramp Omanı – ABŞ müttəfiqini – boğazın nəzarətini bölüşmək üçün İranla hər hansı bir razılaşmaya girməməsi barədə xəbərdar etmişdi, əks halda ABŞ “onları partlatmalı olacaq”. İran ABŞ və İsrailin fevralın 28-də İranın ali liderini və digər yüksək rütbəli rəsmilərini öldürən sürpriz hücumundan bəri boğazı faktiki olaraq bağlayıb. Bundan əvvəl su yolu beynəlxalq nəqliyyat üçün açıq idi və dünyanın neft və qazının təxminən beşdə biri oradan keçirdi. Boğazın bağlanması yanacaq və digər malların qiymətinin kəskin artmasına səbəb olub, bunun təsirləri Yaxın Şərqdən kənarda da hiss olunub. İran bəzi ticarət gəmilərinin keçməsinə icazə verdiyini bildirib – son günlərdə gündə təxminən iyirmi dörd, müharibədən əvvəl isə gündə 100-dən çox. Lakin İslam Respublikası bəzi gəmilər üçün rüsumlar da tətbiq edib və bu ayın əvvəlində rəsmi bir qapıçı agentliyi yaradıb, bu da bu həftə yeni bir ABŞ sanksiyaları raunduna səbəb olub. Fars Körfəzi Boğazı İdarəsi adlanan agentlik cümə günü sanksiyaları pisləyib, lakin onları öz “müsbət fəaliyyətinin” əlaməti hesab edib. Atəşkəs təxminən yeddi həftə əvvəl başlayandan bəri, ABŞ və İran atəşkəs pozuntuları ilə bağlı zərbələr və ittihamlar mübadiləsi aparıblar. Lakin onlar tam miqyaslı hərbi əməliyyatlara qayıtmayıblar və danışıqları davam etdiriblər.