Rusiya kəşfiyyat orqanları sanksiyaların ölkənin müharibə iqtisadiyyatına təzyiq göstərməsi səbəbindən Qərb texnologiyasını və müdafiə sirlərini oğurlamaq səylərində daha aqressiv olublar. FOTO - Rusiya Prezidenti Vladimir Putin , sağda, Rusiya Müdafiə Naziri Andrey Belousov , dördüncü solda, Moskva , Rusiya , 29 dekabr 2025-ci il tarixində Kreml də yüksək rütbəli hərbi zabitlərlə görüşdə iştirak edir. (Mikhail Metzel/Sputnik, Kremlin Pool Photo via AP, File) FOTO - Rusiya Prezidenti Vladimir Putin , sağda, Rusiya Müdafiə Naziri Andrey Belousov , dördüncü solda, Moskva , Rusiya , 29 dekabr 2025-ci il tarixində Kreml də yüksək rütbəli hərbi zabitlərlə görüşdə iştirak edir. (Mikhail Metzel/Sputnik, Kremlin Pool Photo via AP, File) FOTO - Rusiya Prezidenti Vladimir Putin , sağda, Rusiya Müdafiə Naziri Andrey Belousov , dördüncü solda, Moskva , Rusiya , 29 dekabr 2025-ci il tarixində Kreml də yüksək rütbəli hərbi zabitlərlə görüşdə iştirak edir. (Mikhail Metzel/Sputnik, Kremlin Pool Photo via AP, File) FOTO - Rusiya Prezidenti Vladimir Putin , sağda, Rusiya Müdafiə Naziri Andrey Belousov , dördüncü solda, Moskva , Rusiya , 29 dekabr 2025-ci il tarixində Kreml də yüksək rütbəli hərbi zabitlərlə görüşdə iştirak edir. (Mikhail Metzel/Sputnik, Kremlin Pool Photo via AP, File) STOKHOLM , İsveç -- Rusiya nın kəşfiyyat orqanları sanksiyaların ölkənin müharibə iqtisadiyyatına təzyiq göstərməsi səbəbindən Qərb texnologiyasını və müdafiə sirlərini oğurlamaq səylərində daha aqressiv olublar, üç yüksək rütbəli Avropa kəşfiyyat rəsmisi Associated Press -ə bildirib. Onlar deyiblər ki, Moskva nın agentləri saxta şirkətlər qurur, vasitəçilər cəlb edir və əsas infrastruktura hücum etmək üçün istifadə edilə biləcək məlumatları toplayan kiber casuslar və hakerlər yerləşdirirlər. Dörd illik beynəlxalq sanksiyalar Moskva nın Avropa dan maşın, texnologiya və tədqiqat əldə etmək qabiliyyətini əngəlləyib, Ukrayna dakı davamlı müharibə isə əsas sənaye sahələrinə təzyiq göstərərək ölkəni potensial maliyyə böhranına doğru itələyib. İsveç Təhlükəsizlik Xidməti nin əməliyyatlar şöbəsinin rəis müavini Christoffer Wedelin deyib: “Onlar həqiqətən nəyə ehtiyac duyduqlarını bilirlər” və qabaqcıl dəzgahlar, zavod avadanlıqları, tədqiqat və ikili təyinatlı texnologiya əldə etmək üçün “ciddi səy” göstərirlər. Wedelin bildirib ki, İsveç də Rusiya müdafiə sənayesini və ölkənin ən qabaqcıl silahları, məsələn, Gripen qırıcı təyyarəsi üzrə yüksək səviyyəli tədqiqatları hədəf alır. O, həmçinin mülki məqsədlər üçün hazırlanmış, Rusiya silah sistemlərinə inteqrasiya oluna biləcək kamera və lazer texnologiyasını əldə etməyə çalışdığını deyib. Finlandiya Təhlükəsizlik və Kəşfiyyat Xidməti nin direktoru Juha Martelius bildirib ki, Moskva həmçinin gələcək onilliklərdə Qərb lə ayaqlaşmaq – və ya ondan üstün olmaq – üçün texnologiya oğurlamağa çalışır. “Biz kosmos texnologiyası, kvant... haqqında danışırıq. arktik texnologiya, dəniz texnologiyası,” o deyib və əlavə edib ki, kosmos texnologiyası Rusiya ya “indi” lazım olan bir şeydir, lakin ətraflı məlumat verməyib. Ölkələr bu cür texnologiyadan peyk görüntüləri, rabitə və naviqasiya üçün istifadə edirlər. Martelius bildirib ki, Rusiya ya həmçinin sanksiya tətbiq edilmiş kompüter texnologiyası və dəzgahlar üçün proqram təminatı yeniləmələri lazımdır. Çərşənbə günü Böyük Britaniya nın siqnal kəşfiyyat agentliyinin direktoru Anne Keast-Butler , Rusiya nı Böyük Britaniya nı “amansızcasına hədəf almaqda” ittiham edib. və onun Avropa müttəfiqlərini, texnologiya oğurlamaq və sabotaj və sui-qəsd cəhdləri planlaşdırmaqla. May ayında İsveç polisi Türkiyə də Rusiya ya onlarla metal emalı və metal kəsmə dəzgahı göndərmiş bir şirkətlə əlaqəli sanksiyaları pozmaqda şübhəli bilinən iki nəfəri həbs edib. Texnologiya əldə etmək sxemləri daha mürəkkəbləşdikcə, şirkətlər bilmədən Rusiya nın müharibə təchizat zəncirinin bir hissəsi ola biləcəklərini daha çox bilməlidirlər, Wedelin deyib. “ Rusiya dakı bütün təhlükəsizlik və kəşfiyyat xidmətləri dövlətin bunu əldə etmək səylərinə kömək edir,” o deyib. Moskva həmçinin məlumat toplamaq məqsədilə Avropa firmalarına və kritik infrastruktura qarşı kiberhücumlar həyata keçirir ki, bu məlumatları “şans əldə etdikdə və məqsədlərinə xidmət etdikdə” istismar edə bilər, Wedelin deyib. O, keçən il İsveç elektrik stansiyasına edilən hücumu qeyd edib. Rusiya ilə əlaqəli aktorlar stansiyanı “məhv etməyə” çalışıblar, lakin sistem müdaxiləni aşkar etdiyi üçün uğursuz olublar, Wedelin bildirib. O, hücumun qismən Qərb in Ukrayna ya dəstəyini zəiflətməyə yönəldiyini deyib. Bundan əvvəl İsveç in təhlükəsizlik xidmətləri əsasən potensial hücumlar üçün kəşfiyyat, məlumat toplama və ya kiber cinayətkarlarla əlaqəli fəaliyyətləri müşahidə edirdi. Hücum Rusiya nın fəaliyyət üsulunda “dəyişiklik” olduğunu göstərdi, Wedelin deyib. “Onlar artıq fəaliyyətlərindən sonra potensial aidiyyətə o qədər də əhəmiyyət vermirlər, buna görə də məqsədlərinə çatmaq üçün daha böyük risklər götürürlər,” o deyib. Rusiya nın getdikcə aqressivləşən taktikaları, “heç də yaxşı olmayan” iqtisadiyyatı ilə bağlı artan daxili narahatlıqları əks etdirə bilər, Estoniya Xarici Kəşfiyyat Xidməti nin rəhbəri Kaupo Rosin deyib. Martelius bildirib ki, Rusiya nın ümumi daxili məhsulunun təxminən üçdə biri hazırda müharibə səylərinə sərf olunur. Müharibə və ardınca gələn sanksiyalar iqtisadi artımı yavaşladıb və inadkar inflyasiyanı gücləndirib. Rusiya rəsmiləri 2026-cı ilin bütövlükdə 3.7 trilyon rubl ( 52.1 milyard dollar ) büdcə kəsiri planlaşdırmışdılar və fevralın sonuna qədər artıq təxminən 3.4 trilyon rubl ( 47.9 milyard dollar ) kəsirə çatmışdılar, Rosin deyib. Fevralın 28-də başlayan İran müharibəsi neft qiymətlərinin kəskin artmasına səbəb olaraq təkan verib. ABŞ Rusiya neftinin satışına sanksiya istisnaları tətbiq edib və Böyük Britaniya qlobal yanacaq xərclərini azaltmaq məqsədilə sanksiyalarını yumşaldıb. O vaxtdan bəri artan gəlirlər Rusiya nın büdcəsini yaxşılaşdırsa da, “bu onları xilas etmir,” Rosin deyib və əlavə edib ki, Qərb təzyiqi davam edərsə, Moskva ilin sonuna doğru maliyyə böhranı ilə üzləşə bilər. Rosin bildirib ki, onun agentliyi tərəfindən görülən kəşfiyyat məlumatları son altı ayda Rusiya rəsmiləri arasında daha qaranlıq bir perspektiv olduğunu göstərir, Ukrayna da “tam qələbə” narrativi yoxa çıxıb. Britaniya kəşfiyyatından Keast-Butler deyib ki, 2022-ci ildə tammiqyaslı işğaldan bəri Ukrayna da təxminən 500,000 Rusiya əsgəri həlak olub. Rusiya və Ukrayna döyüş itkiləri rəqəmlərini əsasən gizli saxlayıblar. Döyüş meydanında irəliləyişin dayanması və iqtisadi çətinliklər bir çox Rusiya rəsmisini özəl olaraq “bütün bunlar nə üçündür” sualını verməyə vadar edir, Rosin kəşfiyyat hesabatlarına istinadən deyib. Finlandiya kəşfiyyat xidmətindən Martelius bildirib ki, Ukrayna dakı müharibə ilə bağlı bəzi hesabatlar Prezident Vladimir Putin in masasına çatmazdan əvvəl “təmizlənmiş” olsa da, o, Rusiya liderinin iqtisadi çətinliklər haqqında kifayət qədər aydın bir təsəvvürə malik olduğuna inanır. Lakin bu, siyasi dəyişiklik olacağı anlamına gəlmir. Bu “çox təhlükəlidir... Rusiya nı bizim ölkəmiz kimi bir ölkə kimi təhlil etməyə başlamaq,” Martelius deyib. “Elə deyil.”