Bu, Bavariya nın ucqar bir bölgəsində yerli biznesləri təşviq etmək üçün bir məktəb layihəsi kimi başladı. İndi isə “Chiemgauer” valyutası emissiyaları azaltmağa kömək edir. Bavariya nın Chiemgau bölgəsində bir çörəkxanaya və ya kitab mağazasına daxil olsanız, müştərinin oyun puluna bənzəyən – çəyirtkələr, parabüzənlər və digər həşəratlarla çap olunmuş rəngli əskinaslarla ödəniş etdiyini görə bilərsiniz. Bir kitab satıcısı DW -yə bildirib ki, “Müştərilərin təxminən 10-15%-i bu yolla ödəniş edir”. Yerli sakinlər bunu “Chiemgauer” adlandırırlar – və bu, onların özlərinin icad etdiyi bir valyutadır. Nə qədər qəribə səslənsə də, bu, iyirmi ildən artıqdır fəaliyyət göstərən və bu gözəl Cənub-Şərqi Almaniya küncündə karbon emissiyalarını azaltmaq üçün bir vasitəyə çevrilmiş mikro maliyyə sisteminin əsasını təşkil edir. Nəzarətdən çıxan bir sinif təcrübəsi Chiemgauer 2003-cü ildə yerli bir liseydə, iqtisadiyyat müəllimi Christian Gelleri və bir qrup tələbənin müştərilərini ticarət mərkəzlərinə və böyük zəncirlərə itirən yerli biznesləri dəstəkləmək üçün bir yol axtararkən yarandı. Onların həlli, pulu bölgə daxilində dövriyyədə saxlamaq üçün nəzərdə tutulmuş yeni bir valyuta idi. Onlar onu çap etdilər, payladılar və bir-bir yerli sakinlər Chiemgauer -dən istifadə etməyə, mağazalar isə onu qəbul etməyə başladılar. Yerli lisey tələbələri tərəfindən hazırlanmış valyuta 2003-cü ilin yanvarında dövriyyəyə buraxıldı [Arxiv foto: 2002] Şəkil: Chiemgauer e.V. Yavaş-yavaş, bir sinif ideyası maliyyə sisteminə çevrildi. Valyutanı idarə edən Chiemgauer e.V. assosiasiyasına hələ də rəhbərlik edən Gelleri dedi: “İndi hər il beş milyon Chiemgauer xərclənir”. Bu gün 1 avro bir Chiemgauer -ə bərabərdir. Alp dağlarının ətəyindəki Traunstein şəhərindəki ofisində Gelleri qrupun seyfini açaraq qalın əskinas dəstələrini göstərir. Gelleri qürurla dedi: “Bunlar 200.000-dən çox Chiemgauer -dir, avro ilə eyni dəyərə malikdir”. Bu əskinaslar indi peşəkar bir şirkət tərəfindən yaradılır və su nişanları, saxtakarlığa qarşı xüsusiyyətlər daşıyır. Almaniya qanunlarına görə, avrodan başqa pul çap etmək və istifadə etmək cinayət hesab edilə bilər. Lakin Chiemgauer bölgə ilə məhdudlaşdığı və yalnız təxminən 4200 nəfər və 300 biznes tərəfindən istifadə edildiyi üçün Almaniya nın mərkəzi bankı, Deutsche Bundesbank , buna dözür. Puldan istifadə etmək istəyənlər Chiemgauer assosiasiyasına üzv olmalıdırlar. Kiçik bir hiylə bu pulu necə hərəkətdə saxlayır? Rəngli fasadları olan Traunstein mağazalarında gəzinti sistemin necə işlədiyini göstərir. Bir üzvi qida mağazasında müştəri pendir və kolbasa üçün 50 Chiemgauer əskinası ilə ödəniş edir. O, DW -yə dedi: “Mən özüm üzvi qida mağazası işlədirəm və Chiemgauer gəlirlərinin bir hissəsini öz alış-verişim üçün istifadə edirəm”. Bu, bazar piştaxtasından Aralıq dənizi ləzzətləri satan satıcı üçün də eynidir. O izah etdi: “Biz Chiemgauer gəlirlərimizi təzə inqrediyentləri aldığımız təchizatçıya ödəmək üçün istifadə edirik”. Bu yolla, pul ya nağd şəkildə, ya da adi bank hesabları ilə işləyən xüsusi bir kartla elektron şəkildə dövr edir. Yerli valyuta bölgədə təxminən 300 biznesdə, hətta meyxanalarda da istifadə edilə bilər. Şəkil: Florian Kroker/DW Əskinasın etibarlılığını və Chiemgauer -in hərəkətini təmin etmək üçün sahibləri hər altı aydan bir kiçik bir marka almalıdırlar. Məsələn, 10 Chiemgauer əskinası üçün marka təxminən 0,30 avro (0,35 dollar) təşkil edir. Üç ildən sonra əskinaslar tamamilə etibarsız olur. Şəxsi istifadəçilər Chiemgauer -ləri avroya çevirə bilməzlər. Bizneslər vəsaitləri çevirə bilərlər, lakin bunun üçün 5% haqq ödəyirlər. Bu haqq daha sonra valyutanın əməliyyatlarını maliyyələşdirir və yerli qeyri-kommersiya təşkilatlarını dəstəkləyir. Balkon günəş paneli alın, pulsuz Chiemgauer qazanın. Son illərdə Gelleri və Chiemgauer təşkilatçıları valyutalarına ekoloji bir ölçü əlavə etdilər. Sakinlər indi iqlimə dost seçimlər edərək – yeni cins şalvar almaq əvəzinə köhnələrini təmir etdirərək, avtomobil paylaşma platformalarından istifadə edərək və ya evlərini təbii materiallarla izolyasiya edərək bonus Chiemgauer qazana bilərlər. Bu hərəkətlər bir Chiemgauer -dən 200 Chiemgauer -ə qədər bonuslarla mükafatlandırılır. Traunstein -də bir həyətdə quraşdırılmış iki panelə işarə edərək Gelleri dedi: “Bu günəş panellərinin sahibi 100 Chiemgauer qazandı”. “20 ildə bu balkon enerji dəsti 11 ton karbon dioksidə qənaət edəcək”. Gelleri və tələbələri müştərilərini itirən yerli biznesləri dəstəkləmək üçün bir yol axtarırdılar. Şəkil: Florian Kroker/DW Yerli sakinlər və bizneslər öz emissiyalarını kompensasiya etmək üçün ortaq bir fonda töhfə verərək mükafatları maliyyələşdirirlər – bir növ mini emissiya ticarət sistemi. Fond vasitəsilə kompensasiya edilən hər ton karbon üçün, təşviq etdiyi iqlimə dost davranışlar vasitəsilə 9 ton qənaət edilir. Oxşar iqlim bonus sxemləri o vaxtdan bəri Bavariya dan Almaniya nın daha dörd bölgəsinə yayılıb. Müstəqil auditorlar TÜV Nord -un məlumatına görə, son dörd ildə ümumilikdə 12.800 ton CO2 -yə qənaət edilib – bu, eyni dövrdə təxminən 2000 Almaniya avtomobilinin emissiyalarına bərabərdir. Kiçik, qlobal bir trend Chiemgauer unikal deyil. Dünya üzrə təxminən 300 “tamamlayıcı valyuta” – ölkənin rəsmi valyutası ilə yanaşı fəaliyyət göstərmə üsullarına görə adlandırılır – mövcuddur. Əksəriyyəti Avropa və Braziliya da cəmləşib, burada əsas diqqət yerli iqtisadiyyatın və rifahın təşviqinə yönəlib. Lakin yan təsir olaraq, onlar nəqliyyat emissiyalarını da azaldır. Chiemgau bölgəsindəki Traunstein , yerli valyutanın xərclənə biləcəyi şəhərlərdən yalnız biridir. Şəkil: Florian Kroker/DW İsveç dəki Lund Universiteti ndə tamamlayıcı valyutaları araşdıran Ester Barinaga dedi: “Valyutalar yerli alış-verişi təşviq edir, bu da təchizat zəncirlərini qısaldır, çünki satıcılar yerli istehsal olunan malları alırlar”. MIT və Beynəlxalq Enerji Agentliyi nin məlumatına görə, yük daşımaları qlobal istixana qazı emissiyalarının 8%-ni təşkil edir. Bu valyutalardan bəziləri xüsusilə ekoloji cəhətdən təmiz davranışları təşviq etmək üçün nəzərdə tutulub. Məsələn, İspaniya nın Viladecans şəhərində “Vilawatt” sakinləri enerjiyə qənaət etdikləri üçün mükafatlandırır. İndoneziya , Filippin və digər yerlərdə isə təkrar emal üçün plastik şüşələr toplayan və təhvil verən insanlara “Plastic Bank” tokenləri verilir. Lakin bütün bu valyutaların öz məhdudiyyətləri var və Chiemgauer də istisna deyil. Geyim, elektronika və əksər istehsal olunan mallar hələ də xaricdə istehsal olunur və idxal edilir. Bölgədəki insanların 1%-dən azı sistemdə iştirak edir. Və əgər o, daha da böyüsəydi, Almaniya nın mərkəzi bankı onu tənzimləmək üçün müdaxilə edə bilərdi. Buna baxmayaraq, Barinaga üçün tamamlayıcı valyutalar vacib bir dərs daşıyır; nə qədər kiçik olsalar da. O dedi: “Pul dizayn edilə bilər”. “Əgər pul ətraf mühitə dost davranışları mükafatlandırmaq üçün yaradılırsa, o zaman daha çox insan ətraf mühitə dost şəkildə davranacaq”. Redaktor: Jennifer Collins