VAŞİNQTON (AP) — Prezident Donald Tramp yenidən çətinlik çəkən ABŞ kömür sənayesini gücləndirməyə çalışır. Cümə axşamı gözlənilən elana görə, kömürlə işləyən elektrik stansiyalarını və kömür ixracını dəstəkləmək üçün təxminən 700 milyon dollar xərclənəcək. Ağ Ev rəsmisi bildirib ki, administrasiya Soyuq Müharibə dövrünə aid milli müdafiə qanunu çərçivəsində ölkə daxilində 13 kömür stansiyasını dəstəkləyəcək və Alyaska ilə Qərbi Virciniyada kömür stansiyalarının tikintisinə kömək edəcək – bu, 2013-cü ildən bəri ABŞ-da ilk yeni kömür stansiyaları olacaq. Bu vəsait həmçinin Merilenddə kömürlə işləyən elektrik stansiyasının yenidən işə salınmasına və Kaliforniyanın Oklend şəhərində uzun müddətdir gecikən kömür ixrac terminalının tikintisinə dəstək olacaq. Ağ Ev rəsmisi bildirib ki, bu elanlar kömür, tikinti, dəmir yolu və dəniz sənayelərində 14.000-dən çox iş yerini dəstəkləyəcək və ya yaradacaq. Rəsmi, Trampın cümə axşamı Ağ Evdə gözlənilən elanından əvvəl detalları müzakirə etməyə səlahiyyətli olmadığı üçün anonimlik şərti ilə danışıb. Trampın cümə axşamı Daxili İşlər Naziri Duq Burqum , Enerji Naziri Kris Rayt və Ətraf Mühitin Mühafizəsi Agentliyinin Administratoru Li Zeldin ilə birlikdə olacağı gözlənilir. Bu elan, Trampın ABŞ kömür sənayesində illərdir davam edən tənəzzülü geri qaytarmaq cəhdlərinin son addımıdır. Administrasiya keçən payızda 13 milyon akr federal torpağı kömür hasilatı üçün açacağını və kömürlə işləyən elektrik stansiyalarının yenidən istismara verilməsi və ya modernləşdirilməsi üçün 625 milyon dollar ayıracağını bildirmişdi. Tramp vəzifəyə qayıtdıqdan qısa müddət sonra kömürü – etibarlı, lakin çirkləndirici enerji mənbəyini – canlandırmaq üçün icra sərəncamları vermişdi. Bu mənbə ətraf mühit qaydaları və daha ucuz təbii qazla rəqabət səbəbindən uzun müddətdir ki, kiçilir. Blumberq Nyus kömür üçün yeni vəsaitlər barədə ilk məlumatı vermişdi. Trampın əmrlərinə əsasən, Enerji Nazirliyi Miçiqan, İndiana, Kolorado və Vaşinqton ştatlarındakı qalıq yanacaqla işləyən elektrik stansiyalarından məlumat mərkəzləri, süni intellekt və elektrik avtomobillərinin artımı fonunda ABŞ-ın artan enerji tələbatını ödəmək üçün təqaüd tarixlərindən sonra da fəaliyyət göstərmələrini tələb edib. Enerji Nazirliyi bu səylərin davam etməsinə imkan vermək üçün qısamüddətli əmrləri uzadıb və Merilend və Pensilvaniyadakı neft və qazla işləyən stansiyalara planlaşdırılan təqaüd tarixlərindən sonra da işləməyi əmr edib. Rayt bildirib ki, administrasiyanın köhnəlmiş kömürlə işləyən stansiyaları işlək vəziyyətdə saxlamaq üçün fövqəladə əmrlərdən istifadə etməsi, yanvarın sonu və fevralın əvvəlində ölkənin əksər hissəsini bürüyən şiddətli soyuq hava zamanı böyük elektrik kəsilmələrinin qarşısını almağa kömək edib. Ətraf mühit qrupları kömürü gücləndirmək üçün edilən son cəhdi pisləyiblər. Bu cəhd Tramp administrasiyasının bərpa olunan enerjiyə qarşı sərt tədbirlər gördüyü, o cümlədən dəniz külək layihələri üçün icazələri dondurduğu, təmiz enerji vergi güzəştlərini ləğv etdiyi və federal torpaqlarda külək və günəş layihələrini blokladığı bir vaxta təsadüf edir. Təbii Ehtiyatların Mühafizəsi Şurasının enerji üzrə idarəedici direktoru Kit Kennedi deyib: “Vergi ödəyicilərinin pulu ilə kömür milyarderlərini dəstəkləmək, Tramp administrasiyasının çirkləndiriciləri birinci yerə qoymasının və qalanlarımızı riskə atmasının daha bir yoludur. Növbəti nə olacaq, yeni telefon köşkləri tikmək üçün vergi ödəyicilərinin xilası?” Trampın əmrinin daha yüksək elektrik haqlarına və daha çirkli havaya səbəb olacağını Kennedi və digər tənqidçilər bildiriblər. “Hava, iqlim və kommunal xərclərimiz üçün ən yaxşısı bu stansiyaların sakitcə təqaüdə çıxmasına icazə verməkdir,” o deyib. Kömür bir vaxtlar ABŞ elektrik enerjisi istehsalının yarısından çoxunu təmin edirdi, lakin onun payı 2024-cü ildə təxminən 15%-ə düşüb, halbuki 2010-cu ildə bu rəqəm təxminən 45% idi. Təbii qaz ABŞ elektrik enerjisinin təxminən 43%-ni təmin edir. Qalan hissəsi nüvə enerjisi və külək, günəş və hidroenerji kimi bərpa olunan mənbələrdən gəlir. Enerji İnformasiya Administrasiyasının məlumatına görə, Trampın ikinci müddətinin ilk ilində ABŞ kömür ixracı azalıb, bu da əsasən Çinə göndərilən kömürün azalması ilə əlaqədardır, çünki Çin keçən il Trampın elan etdiyi geniş tariflərə cavab olaraq Amerika məhsullarına qarşılıqlı tariflər tətbiq etmişdi. Beynəlxalq Enerji Agentliyinin məlumatına görə, qlobal kömür tələbatı son illərdə rekord səviyyələrə yüksəlsə də, yaxın illərdə sabitləşəcək və ya azalacaq. ABŞ şirkətlərinin yeni bazarlara genişlənməsi çətindir, çünki dünya üzrə bol kömür ehtiyatları var. Trampın prezidentlərə milli təhlükəsizliklə bağlı sənayelər üzərində geniş səlahiyyətlər verən 1950-ci il qanunu olan Müdafiə İstehsalı Aktına istinad edəcəyi gözlənilir. ___ Bu hesabatın hazırlanmasında Billinqs, Montana şəhərindən Associated Press yazıçısı Metyu Braun da iştirak edib.