VİYANNA: BMT-nin nüvə agentliyi cümə axşamı (4 iyun) AFP-nin əldə etdiyi məxfi hesabatda İrana nüvə materiallarına çıxışın olmamasının 'yayılma narahatlığı' yaratdığını təsdiqləyib və Tehranı 'konstruktiv' davranmağa çağırıb. Diplomatik mənbənin bildirdiyinə görə, Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyi (MAQATE) Yaxın Şərq müharibəsi başlayandan bəri peyk görüntülərinə əsasən əsas nüvə obyektlərində heç bir fəaliyyət görməyib. Lakin MAQATE 2025-ci ilin iyununda İsrailin , Amerika Birləşmiş Ştatlarının qoşulması ilə, nüvə obyektlərinə zərbələri də əhatə edən 12 günlük münaqişəyə başlamasından bəri İrandakı bəzi əsas nüvə obyektlərinə daxil ola bilməyib. Fevralın 28-də başlayan müharibədə nüvə obyektləri də zərbələrə məruz qalıb. MAQATE dəfələrlə çıxış tələb edib. CNN-in bazar günü verdiyi xəbərə görə, peyk görüntüləri göstərir ki, İran 18 yeraltı raket obyektində ABŞ və İsrail tərəfindən bombalanan 69 tunel girişindən 50-ni açmışdır. Diplomatik mənbə bildirib ki, MAQATE müharibə başlayandan bəri İsfahan və Natanz kimi əsas obyektlərdə 'daha heç bir hərəkət' aşkar etməyib. Hesabatında MAQATE bu həftə Buşəhr nüvə elektrik stansiyasında yoxlama apardığını, lakin digər obyektlərdə aparmadığını bildirib. Buşəhr stansiyası mülki məqsədlər üçün Rusiya yardımı ilə tikilib və istismar edilib, lakin müharibədə hədəf alınıb. 'GECİKMƏMƏLİ' 'Agentlik İranın nüvə obyektlərinə və sahələrinə hərbi hücumların görünməmiş vəziyyət yaratdığını etiraf etsə də, agentliyin İranda yoxlama fəaliyyətlərini gecikmədən həyata keçirməsi kritikdir', - MAQATE hesabatda bildirib. Hesabat gələn həftə MAQATE İdarə Heyətinin iclasında müzakirə olunacaq. 2025-ci ilin iyununda ABŞ zərbələrindən əvvəl MAQATE hesablamışdı ki, İran təxminən 440 kq 60 faiz zənginləşdirilmiş urana malikdir ki, bu da bomba hazırlamaq üçün lazım olan 90 faizə yaxın və 2015-ci ildə İranla bağlanmış, hazırda qüvvədə olmayan müqavilə ilə müəyyən edilmiş 3,67 faiz həddindən xeyli yuxarıdır. 2025-ci ilin iyunundan bəri bu ehtiyatın taleyi qeyri-müəyyən olaraq qalır. 'Agentliyin əvvəllər elan edilmiş yüksək zənginləşdirilmiş uran və aşağı zənginləşdirilmiş uranı demək olar ki, bir il ərzində yoxlamaq üçün çıxışının olmaması – bu, standart təhlükəsizlik tədbirlərinə görə çoxdan gecikmiş bir məsələdir – yayılma narahatlığı doğurur', - əlavə edilib. MAQATE rəhbəri Rafael Qrossi ' İranı İranda təhlükəsizlik tədbirlərinin tam və effektiv həyata keçirilməsini asanlaşdırmaq üçün agentliklə konstruktiv əməkdaşlığa çağırır', - deyə 'son dərəcə təcili' vəziyyəti vurğulayıb. İsrail və Amerika Birləşmiş Ştatları uzun müddətdir ki, İranı nüvə silahı yaratmaq istəməkdə ittiham edir, Prezident Donald Tramp bu təhlükəni İrana hücum üçün əsaslandırma kimi göstərir. Tramp israr edib ki, İran müharibəni bitirmək üçün hər hansı bir razılaşmada nüvə silahına sahib olmayacağını və uranın məhv ediləcəyini qəbul etməlidir. Tehran dəfələrlə hər hansı hərbi ambisiyaları olduğunu inkar edərək, mülki məqsədlər üçün texnologiyaya sahib olmaq hüququnda israr edib.