Cəmu və Kəşmirin Reasi rayonunda cümə axşamı gecə baş verən güclü yağışlar selə səbəb olub, bir neçə evə ziyan dəyib və dağlıq Bathoi ərazisində normal həyat tərzi pozulub. Heç bir tələfat olmasa da, hadisə dağlıq bölgələrdə sel təhlükəsinin artdığını bir daha vurğulayıb. Hakimiyyət orqanları, əlverişsiz hava şəraiti, davamlı yağışlar və təhlükəsizlik narahatlıqları səbəbindən cümə günü qonşu Kishtwar rayonundakı əksər məktəblərin bağlanmasını əmr edib. Son hadisə, Cəmu bölgəsində baş verən bir sıra ekstremal hava hadisələri fonunda baş verir; son üç gündə Reasi , Doda , Kishtwar və Poonch rayonlarında beş güclü yağış qeydə alınıb. Rəsmilərin bildirdiyinə görə, güclü yağış Mahore yarımrayonunun Bathoi kəndinə düşərək yaşayış məntəqələrinə sürətli su, palçıq və qalıq axınına səbəb olub. Bir neçə ev su altında qalıb, ev əşyalarına ziyan dəyib və sakinlər arasında çaxnaşma yaranıb. Xilasetmə və yardım qrupları dərhal yerləşdirilib, bərpa işləri gün ərzində davam edib. Güclü yağış suları və qalıqlar ərazidə su səviyyəsini artırdıqdan sonra Jamlan körpüsü yaxınlığında nəqliyyat müvəqqəti olaraq dayandırılıb. Cəmu və Kəşmirin qubernatoru Manoj Sinha vəziyyəti qiymətləndirmək üçün rayon rəsmiləri ilə danışdığını və onlara zərər çəkmiş ailələrə dərhal yardım göstərməyi tapşırdığını bildirib. Sel nədir? Sel, güclü yağış, güclü yağış, bəndin dağılması və ya yuxarı axınlarda suyun qəfil buraxılması nəticəsində bir neçə dəqiqə və ya bir neçə saat ərzində inkişaf edən su səviyyəsinin qəfil və sürətli yüksəlməsidir. Günlərlə davam edə bilən adi daşqınlardan fərqli olaraq, sel az xəbərdarlıqla baş verir. Su dərələr, çaylar, yollar və yaşayış məntəqələrindən yüksək sürətlə axır, tez-tez qayalar, palçıq, ağaclar və qalıqlar daşıyır. Dağlıq və təpəlik bölgələr xüsusilə həssasdır, çünki yağış suyu yerə hopmaq əvəzinə sürətlə aşağı axır. Güclü yağış selə necə səbəb olur? Güclü yağış, qısa müddət ərzində kiçik bir ərazidə cəmləşən son dərəcə güclü yağışdır. Məhdud bir bölgəyə böyük həcmdə yağış düşdükdə, yerli drenaj sistemləri, çaylar və çaylar dolur. Artıq su sürətlə toplanır və aşağı axır, kəndləri su basan, yollara ziyan vuran, nəqliyyat vasitələrini aparan və infrastrukturu məhv edən qəfil sellər yaradır. Cəmu və Kəşmir , Himaçal Pradeş və Uttarakhand kimi ərazilərdə dik relyef tez-tez güclü yağışların səbəb olduğu sellərin təsirini artırır. Sellər niyə bu qədər risklidir? Sellər sürəti və gözlənilməzliyi səbəbindən hava ilə əlaqəli ən təhlükəli fəlakətlərdən biri hesab olunur. Əsas risklərdən bəziləri bunlardır: Sakinlər üçün çox az xəbərdarlıq müddəti, insanları və nəqliyyat vasitələrini apara bilən sürətli su, güclü yağışların səbəb olduğu torpaq sürüşmələri və palçıq sürüşmələri, evlərə, yollara, körpülərə və enerji infrastrukturuna ziyan, bloklanmış yollar səbəbindən ucqar kəndlərin təcrid olunması, sel suları ilə daşınan qalıqlardan yaranan xəsarət riskinin artması. Dayaz görünən su belə bir insanı yıxmaq və ya bir nəqliyyat vasitəsini hərəkət etdirmək üçün kifayət qədər gücə malik ola bilər. Sel zamanı insanlar hansı tədbirləri görməlidir? Güclü yağış və ya güclü yağış xəbərdarlıqları zamanı hakimiyyət orqanları sakinləri aşağıdakılara çağırır: Su basmış yolları, körpüləri və çayları keçməkdən çəkinin, çay sahillərindən və alçaq ərazilərdən uzaq durun, hava xəbərdarlıqlarına və yerli idarəetmə məsləhətlərinə əməl edin, su səviyyəsi sürətlə yüksəlməyə başlarsa, yüksək yerlərə keçin, təcili yardım ləvazimatlarını, mobil telefonları və vacib sənədləri hazır saxlayın, təcili halları dərhal yerli hakimiyyət orqanlarına bildirin. Sel səbəbindən Kishtwar da məktəblər bağlandı. Davamlı yağışlar və sürüşkən yollar və daş düşməsi ilə bağlı narahatlıqlar fonunda, hakimiyyət orqanları iyunun 5-də Kishtwar rayonundakı əksər dövlət və özəl məktəblərin bağlanmasını əmr etdi. Kishtwar şəhər ərazisində yerləşən məktəblər bu əmrdən azad edildi. Rəsmilər Cəmu bölgəsinin həssas ərazilərində yaşayan sakinləri hava şəraiti çətinliklər yaratmağa davam etdiyi üçün ayıq olmağa çağırıblar. Reasi də vəziyyət hazırda nəzarət altında olsa da, son güclü yağışlar ekstremal hava hadisələrinin nə qədər sürətlə təhlükəli sellərə çevrilə biləcəyini xatırladır. (Agentliklərdən məlumatlar)