Bazar günü (14 iyun) İsveçrə plebisiti əhalinin sayına məhdudiyyət qoyulub-qoyulmaması ilə bağlı seçicilərə cari əsrin ən əhəmiyyətli seçimi təklif edir. Təklif olunan plan İsveçrə sakinlərinin sayını 2050-ci ilə qədər 10 milyondan çox olmamaqla məhdudlaşdıracaq, bu da iqtisadiyyatın potensialına uzunmüddətli əyləc vura və Avropanın ən sabit investisiya məkanlarından biri kimi statusuna kölgə sala bilər. Ümumi say artıq 9.1 milyondan yuxarı olduğu üçün, əhalinin artım sürəti davam edərsə, nəticə hökuməti dörd il ərzində immiqrasiyanı məhdudlaşdırmağa məcbur edə bilər. Əvvəlki sorğular rəqiblərin cüzi üstünlük təşkil etdiyini göstərir, lakin nəticənin yaxın olacağı ehtimal edilir. Məktubla səsvermə geniş yayıldığı üçün bülletenlər Sürix vaxtı günorta ( Sinqapurda axşam saat 6) bağlanacaq. İlk nəticələr qısa müddət sonra açıqlanacaq, baxmayaraq ki, tam mənzərənin ortaya çıxması bir neçə saat çəkə bilər. İsveçrənin birbaşa demokratiya sistemi tərəfindən təşviq edilən plebisit, müasir iqtisadiyyatda seçicilərə heç vaxt verilməmiş bir sual qoyacaq. Cavab daxili siyasəti qütbləşdirmiş və immiqrasiya ilə bağlı həssaslığın Avropadan ABŞ-a qədər populizmi gücləndirdiyi bir vaxtda başqa yerlərdə də diqqəti cəlb edəcək. Tərəfdarlar ölkədə yerin tükəndiyini iddia edirlər. Sağçı İsveçrə Xalq Partiyası , yəni SVP , məhdudiyyəti yüksək kirayə haqqı, dolu qatarlar və şəhərlərin Alp mənzərələrinə doğru genişlənməsi üçün bir həll yolu kimi təqdim edib. Hökumət, parlamentin əksəriyyəti və bir çox işgüzar liderləri daxil olmaqla rəqiblər, planı “xaos təşəbbüsü” adlandırırlar. Onlar bunun böyüməyə zərər verəcəyini, şirkətlərin ixtisaslı işçilərə çıxışını məhdudlaşdıracağını və İsveçrənin ən böyük ticarət tərəfdaşı olan Avropa İttifaqı ilə əlaqələrini təhdid edəcəyini xəbərdar edirlər. Xüsusi risk ölkənin blokla imzaladığı sərbəst hərəkət sazişidir. Əgər əhali 10 milyonu keçərsə və bu səviyyədən yuxarı qalarsa, təklif sazişdən çıxmağı nəzərdə tutur. “Gilyotin bəndi” vasitəsilə bu, digər ikitərəfli paktları ləğv edə bilər ki, bu da İsveçrə ixracatçılarını AB-nin ümumi bazarından kənarlaşdıra bilər. Avropa Komissiyasının sözçüsü bildirib ki, “Şəxslərin sərbəst hərəkəti münasibətlərimizin əsas tərkib hissəsidir”. “Bu əsasda biz bu səsvermənin nəticəsinə baxacaqıq.” Bloomberg Economics-dən Jean Dalbard və Antonio Barroso qeyd ediblər ki, “Potensial artım hazırda təxminən 1.7 faiz səviyyəsində qiymətləndirildiyi halda, sərt əhali məhdudiyyəti işçi qüvvəsinin tədarükünü məhdudlaşdırmaqla və innovasiyanı zəiflətməklə 2030-cu illərin əvvəllərində onu 1.3 faizə endirə bilər.” “Zamanla bu, potensial ÜDM-i 2050-ci ilə qədər hazırda təxmin ediləndən təxminən 2 faiz aşağı (təxminən 20 milyard İsveç frankı , yəni 32.8 milyard S$ ) səviyyəsində qoyacaq. Təklif həmçinin İsveçrənin AB ilə gələcək münasibətlərinə kölgə salacaq,” onlar əlavə edirlər. Plan immiqrasiyaya qarşı geniş yayılmış şübhəçiliyi gücləndirir. Səsvermə İsveçrəni uzun müddət sabitlik sığınacağı kimi görən investorlar üçün daha bir potensial çətinlik yaradır. Doqquz aydan az əvvəl seçicilər super-zəngin sakinlərə 50 faiz miras vergisi tətbiq edilməsi təklifini rədd etmişdilər ki, bu da ölkənin ölçülü siyasəti olan yaxşı bir iş yeri kimi reputasiyası ilə bağlı suallar doğurmuşdu. Boston Consulting Group hesabatına görə, belə fəallıqla bağlı narahatlıq Honq Konqun 2025-ci ildə ilk dəfə olaraq sərvət idarəçiliyində dünyanın ən böyük sifariş mərkəzi kimi İsveçrəni ötməsinə səbəb ola bilər. İsveçrə seçiciləri adətən işgüzar maraqları dəstəkləyirlər. Miras vergisi nəticədə seçicilərin 78 faizi tərəfindən rədd edildi, daha çox məcburi tətil günləri və milli minimum əmək haqqı ilə bağlı əvvəlki ideyalar da rədd edildi. Lakin bu dəfə də belə olacağı qəti deyil, baxmayaraq ki, korporativ liderlər məhdudiyyətə qarşı çıxaraq xaricdən işçi cəlb etmək qabiliyyətinin həyati əhəmiyyət daşıdığını vurğulayıblar. Onların arasında Roche sədri Severin Schwan “ İsveçrə parlaq ağıllara olan ehtiyacı təkbaşına ödəyə bilməz” deyib, Stadler Rail prezidenti Peter Spuhler isə məhdudiyyətin təsdiqinin ölkəni “təhlükəli yola” salacağını vurğulayıb. Hökumət tərəfindən sifariş edilmiş bir araşdırma, tədbirin əsrin sonuna qədər iqtisadi istehsalı 12 faizə qədər azalda biləcəyini, mövcud ixtisaslı işçi qüvvəsi çatışmazlığının xüsusilə səhiyyə, qonaqpərvərlik, İT və tikinti sahələrində pisləşəcəyini təxmin edir. Buna baxmayaraq, plan immiqrasiyaya qarşı geniş yayılmış şübhəçiliyi gücləndirib. Bu, səsvermədən üç həftə əvvəl, 28 mayda Winterthur şəhərində baş verən islamçı bıçaqlı hücumla daha da güclənə bilər. Müstəntiqlərin “terrorçu” adlandırdığı hadisə, son sorğular aparıldıqdan sonra baş verdiyi üçün gözlənilməz bir amil ola bilər. Ayrı bir milli səsvermədə İsveçrə gənc kişilərin hərbi xidmətdən mülki xidmətə keçməsini çətinləşdirmək barədə səs verəcək. Hökumət ordunun kifayət qədər heyətlə təmin edilməsini təmin etmək üçün daha sərt qaydalar təklif edib ki, bu da artan geosiyasi gərginlik fonunda mübahisəli bir müzakirəyə səbəb olub. İsveçrə ordusunun rəisi general-leytenant Benedikt Roos müsahibəsində deyib ki, “Bu, qaranlıq bir mənzərə çəkmək və ya həyəcan təbili çalmaq deyil.” “Lakin biz Avropada və dünyada vəziyyətin dəyişdiyini qəbul etməliyik.” BLOOMBERG