ABŞ prezidenti Donald Tramp bildirib ki, Yaxın Şərq müharibəsinə son qoymaq üçün İranla razılaşma bazar günü imzalana bilər və strateji Hörmüz boğazı dərhal sonra “hamı üçün açıq” olacaq. Lakin münaqişəyə son qoymaq səylərinə potensial təhdid olaraq, fevral ayında ABŞ ilə müharibəyə başlayan İsrail , bazar günü Beyrutun cənub ətrafında hərbi zərbələr endirdiyini bildirib. İran Trampa fərqli bir vaxt cədvəli təklif etsə də, razılaşmanın yaxınlaşdığını göstərib, çünki həm müharibə edən tərəflər, həm də onların vasitəçiləri həftələrdir davam edən danışıqların sona çatdığına dair artan nikbinlik ifadə ediblər. Tramp şənbə günü sosial mediada yazıb: “Razılaşma sabah imzalanacaq və imzalandıqdan dərhal sonra Hörmüz boğazı HAMİ ÜÇÜN AÇIQ olacaq”. Lakin İsrailin Livan paytaxtına son zərbələri, İranın bu ay Cənubi Beyruta edilən əvvəlki hücumlara cavab olaraq İsrail ərazisinə raketlər atmasından sonra baş verib. ABŞ rəsmisi cümə günü israr edib ki, müharibəni bitirmək üçün hər hansı bir razılaşma Livanı da əhatə edəcək, hansı ki, Hizbullahın martın 2-də İsrailə raket atması ilə Yaxın Şərq münaqişəsinə cəlb olunmuşdu. İran bildirib ki, sülh müqaviləsi İsrailin Livandakı kampaniyasını əhatə etməlidir. İsrail və Hizbullah arasında davam edən hücumlara baxmayaraq, əsas vasitəçi Pakistanın lideri də sülh müqaviləsinin “əvvəlkindən daha yaxın” olduğunu bildirib. Bu razılaşmanın “yekunlaşması” “növbəti 24 saat ərzində” gözlənilir, deyə Pakistanın Baş naziri Şahbaz Şərif şənbə günü bildirib və əlavə edib ki, o, elektron şəkildə imzalanacaq. O, “texniki səviyyəli danışıqların” gələn həftə davam edəcəyini gözlədiyini bildirib. Pakistan Xarici İşlər Nazirliyinin bəyanatında imzalanmanın bazar günü üçün planlaşdırıldığı qeyd olunub. Lakin İranın Fars xəbər agentliyi, “ İran danışıqlar qrupuna yaxın məlumatlı bir mənbəyə” istinadən, Tehranın razılaşma ilə bağlı “hələ son qərarını qəbul etmədiyini və ya elan etmədiyini” bildirib. - Qatarlılar Tehranda - Aprelin 8-də atəşkəs ən pis döyüşləri dayandırdıqdan sonra, Tramp dəfələrlə razılaşmanın yaxın olduğunu israr etsə də, mübahisələr uzanıb. İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü İsmayıl Baqayi şənbə günü daha əvvəl bildirib ki, imzalanma tarixi hələ müəyyən edilməyib, lakin “sabah olmayacaq”. Lakin o, əlavə edib: “Bunun yaxın günlərdə baş verməsi ehtimalı istisna edilə bilməz.” Müharibə edən tərəflər razılaşmanın məzmunu haqqında ziddiyyətli məlumatlar yayıblar, çünki hər biri müharibədən üstün çıxdığını göstərməyə çalışır. İran mediasının məlumatına görə, digər vasitəçi Qatardan bir nümayəndə heyəti bazar günü danışıqlar üçün Tehrana gəlib. Tehran israr edib ki, Körfəzdən neft və qaz daşımaları üçün əsas dəniz ticarət yolu olan Hörmüz boğazı üzərində nəzarəti saxlayacaq. Lakin ABŞ dəfələrlə bildirib ki, İranın boğaz üzərində nəzarəti saxlaması qəbuledilməzdir. Boğaz üzərində blokada tətbiq etdikdən sonra – bu, qlobal bazarları xaosa sürükləyib – İran gəmilərdən su yolundan keçməzdən əvvəl silahlı qüvvələrindən icazə almasını tələb edib və ona nəzarət etmək və rüsum toplamaq üçün yeni bir qurum yaradıb. ABŞ isə İran limanlarına öz blokadası ilə cavab verib. ABŞ hərbi qüvvələrinin Mərkəzi Komandanlığı şənbə günü bildirib ki, İran “boğazdan keçən ticarət gəmilərinə zərbə endirmək cəhdi ilə çoxsaylı birtərəfli hücum dronları buraxıb”. O, əlavə edib ki, “ ABŞ qüvvələri onların hamısını vurub”. İranın Xarici İşlər naziri Abbas Araqçi cümə günü bildirib ki, masadakı razılaşma ABŞ dəniz blokadasının qaldırılmasını nəzərdə tutur. - 'Nüvə tozu' - Danışıqlarda digər əsas mübahisəli məqam İranın nüvə proqramının, xüsusilə də yüksək zənginləşdirilmiş uran ehtiyatının taleyi olub – hansı ki, keçən il ABŞ zərbələri nəticəsində basdırıldığına inanılır. İran uzun müddətdir ki, nüvə proqramının sülh xarakterli olduğunu israr edir, lakin ABŞ , İsrail və digər Qərb hökumətləri onun bomba əldə etməyə çalışdığından şübhələnirlər. Araqçi cümə günü bildirib ki, İranın zənginləşdirilmiş uranı ilə məşğul olmağın yeganə yolu “onu İran daxilində seyreltməkdir”. Müharibəni İranın nüvə silahı əldə etməsinin qarşısını almaq üçün zəruri olduğunu əsaslandıran Tramp , daha əvvəl ABŞ-ın uranı çıxaracağını və məhv edəcəyini bildirmişdi. Şənbə günü o, deyib: “Hər şey sakitləşəndə, biz gedib Nüvə Tozunu alacağıq... ...və onu İranda və ya Birləşmiş Ştatlarda seyreldib məhv edəcəyik.” İsrailin Baş naziri Binyamin Netanyahu bildirib ki, Tramp ona hər hansı bir razılaşmanın zənginləşdirilmiş nüvə materialının çıxarılmasını əhatə edəcəyinə söz verib. Bazar günü İsrail ordusu Cənubi Livandakı 29 kənd üçün təxliyə xəbərdarlıqları yayıb. Netanyahunun ofisi daha sonra bildirib ki, ordu Beyrutun cənub ətrafında Hizbullah hədəflərinə qarşı “ Hizbullahın İsrail ərazisinə atəş açmasına cavab olaraq” zərbələr endirib. Ordu Hizbullahın infrastruktur obyektinə zərbə endirdiyini, Livan dövlət mediası isə Qubeyri məhəlləsinə zərbə endirildiyini bildirib. İsrail ordusu həmçinin bildirib ki, Hizbullah tərəfindən buraxıldığı güman edilən üç dron bazar günü Şimali İsrailə zərbə endirib, lakin heç bir itkiyə səbəb olmayıb. (AFP)