Ekspertin fikrincə, ABŞ və İran arasında sülh sazişi sadəcə müharibədən əvvəlki status-kvoya qayıdışı ifadə edir və növbəti 60 gündə aparılacaq danışıqlar Vaşinqtonun Tehrana hücum etdiyi məqsədlərinə çatıb-çatmayacağını müəyyən edəcək. Strateji və Beynəlxalq Araşdırmalar Mərkəzinin (CSIS) Yaxın Şərq Proqramının baş elmi işçisi Will Todman bildirib ki, ilkin razılaşma əsasən hərbi əməliyyatların dayandırılmasını və Hörmüz boğazının yenidən açılmasını nəzərdə tutur ki, bu da vəziyyəti ABŞ və İsrailin İrana zərbələrindən əvvəlki vəziyyətə qaytarır. Todman PTI-yə verdiyi müsahibədə deyib: “Xeyr, bu məqamda Birləşmiş Ştatlar Prezident Donald Trampın müharibəyə başlayarkən qoyduğu məqsədlərdən heç birinə nail olmayıb”. ABŞ və İran bazar günü Hörmüz boğazının yenidən açılması barədə razılığa gəliblər ki, bu da dünyanın ən mühüm enerji tranzit yollarından biri vasitəsilə neft və təbii qaz tədarükünün bərpasına kömək edəcək. Sazişin təfərrüatları ictimaiyyətə açıqlanmayıb. İran bildirib ki, tətbiq yalnız rəsmi imzalama mərasimindən sonra başlayacaq. Danışıqlarda əsas vasitəçi olan Pakistan isə mərasimin cümə günü İsveçrədə keçiriləcəyini bildirib. Saziş həmçinin İranın yüksək zənginləşdirilmiş uran ehtiyatı və nüvə proqramı ilə bağlı həll olunmamış məsələlər üzrə danışıqlar üçün 60 günlük pəncərə təmin edir. Todman deyib ki, ilkin razılaşma hərbi əməliyyatların dayandırılmasını və Hörmüz boğazının dəniz nəqliyyatı üçün yenidən açılmasını nəzərdə tutur və bu inkişaflar sadəcə ABŞ və İsrailin zərbələri başlamazdan əvvəlki status-kvoya qayıdışı təmsil edir. ABŞ və İsrail fevralın 28-də İrana hücum ediblər. Todman bildirib ki, növbəti 60 gündə aparılacaq danışıqlar ABŞ-ın İranın nüvə proqramı ilə bağlı məqsədlərinə çatıb-çatmayacağını müəyyən edəcək. “Lakin iranlılar nüvə məsələlərində əhəmiyyətli güzəştlərə getməyə çox az ehtimal edirlər və zamanın onların tərəfində olduğunu düşünürlər. Onlar danışıqları uzatmağa çalışacaqlar, çünki Prezident Trampın aralıq seçkilər ərəfəsində hərbi əməliyyatları bərpa edəcəyinə inanmırlar. Nəticədə, Birləşmiş Ştatların öz məqsədlərinə nail olması ehtimalı azdır”, - o deyib. Todman bildirib ki, İranın ballistik raket proqramı və regionda İranın vəkillərinə və tərəfdaşlarına dəstəyi də daxil olmaqla, Birləşmiş Ştatların məqsəd kimi qeyd etdiyi digər məsələlərdə heç bir irəliləyiş qeydə alınmayıb. O deyib ki, sazişdən sonra İranın Yaxın Şərqə daha tam inteqrasiya etməsi ehtimalı var, çünki Ərəb Körfəzi dövlətləri gələcəkdə Tehranın onlara yenidən hücum etməsinin qarşısını almaq ümidi ilə iqtisadi qarşılıqlı asılılıq əlaqələrini inkişaf etdirməyə çalışırlar. “Bu inteqrasiya yeni iqtisadi imkanlar yaradacaq və Birləşmiş Ştatların bunlardan faydalanmaq istəməsi mümkündür. “Əgər gələcək ABŞ administrasiyası İran rejiminin regionda qalacağını və onunla iqtisadi əlaqələrin qurulmasının iqtisadi faydaları olduğunu müəyyən edərsə, əlaqələri normallaşdırmağı seçə bilərlər. Lakin bu perspektiv hələ uzaq görünür”, - Todman deyib. Ekspert bildirib ki, üç aydan çox davam edən müharibə ABŞ-ın Yaxın Şərqdəki əsas tərəfdaşları və müttəfiqləri ilə münasibətlərini pozub. O deyib: “Ərəb Körfəzi dövlətləri ABŞ tərəfindən tərk edildiklərini hiss edirlər və Prezident Trampın müharibə ərəfəsində və müharibə zamanı qərar qəbul etmə prosesində onların maraqlarını kifayət qədər nəzərə almadığını düşünürlər”, - o əlavə edib ki, bu ölkələr ABŞ-dan asılılığı azaltmaq üçün təhlükəsizlik tərəfdaşlıqlarını şaxələndirəcəklər. Todman deyib: “Prezident Trampın və ya gələcək ABŞ administrasiyasının Birləşmiş Ştatlar və Ərəb Körfəzi dövlətləri arasında mövcud olan etimad çatışmazlığını azaltmaq üçün kifayət qədər siyasi kapital sərf etməyə hazır olması ehtimalı azdır, bu da münasibətlərin tədricən pisləşməsi deməkdir”. O bildirib ki, Birləşmiş Ştatlar və İsrailin maraqları arasında görünməmiş bir fikir ayrılığı yaranır. “İsrail hökuməti razılaşmanın İranın İsrailin təhlükəsizliyinə yaratdığı təhlükəni neytrallaşdıra bilmədiyindən və həmçinin İsrailin bu təhlükəyə qarşı gələcəkdə hərəkət etmək qabiliyyətini məhdudlaşdırdığından narahatdır. İsrail həmçinin Livan dakı işinin bitmədiyini düşünür. Lakin Prezident Tramp İsrailin Livan dakı əməliyyatlarını davam etdirməsinin qarşısını almaqda maraqlıdır, çünki o, bu razılaşmanın uğurlu olmasını istəyir”, - o deyib. Todman bildirib ki, müharibə həmçinin ABŞ və müharibəyə qarşı çıxan Qərb müttəfiqləri arasında fikir ayrılığına səbəb olub. O deyib: “Prezident Tramp NATO-nu müharibəyə onun tərəfində müdaxilə etmədiyi üçün açıq şəkildə tənqid edib. Buna görə də, müharibə transatlantik münasibətlərin gücünü daha da zəiflədən başqa bir mübahisə mövzusudur”.